WhatsApp kümesinden fiyat belirleyerek haksız rekabet oluşturuyorlar

Milliyet’ten His Erdoğan’ın haberine nazaran: Kokusu ve lezzetiyle ithal rakiplerini geride bırakan yerli muzun tadını, ‘tekel’ tezleri kaçırdı …

By

Milliyet’ten His Erdoğan’ın haberine nazaran: Kokusu ve lezzetiyle ithal rakiplerini geride bırakan yerli muzun tadını, ‘tekel’ tezleri kaçırdı. Birtakım toptancıların, WhatsApp kümeleri kurarak, günlük fiyat belirlediklerine yönelik tezler, Rekabet Kurumu’nun radarına girdi. Öte yandan devletin son periyotlarda muz serası yatırımlarını ağır olarak desteklemesine, üretimin son üç yılda ikiye katlanmasına rağmen perakende fiyatların neden bu gayretlere paralel bir seyir izlemediğine yönelik sorular da bu argümanlar ışığında karşılık buluyor üzere… Sav konusu teşebbüslerin, WhatsApp kümelerinde hem alış hem de satış fiyatına ait sayı konuştuğu belirtiliyor.

Rekabet inceliyor

Rekabet Kurumu tarafından yapılan açıklamalarda, evvelki gün ‘muz toptan ticaret teşebbüsleri’ne açılan soruşturma öne çıktı. Türkiye’nin en değerli yerli muz üreten bölgelerinden Mersin Bozyazı ve Anamur’da muz toptan ticareti ile faaliyet gösteren teşebbüslerin 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’a karşıt hareket edip etmedikleri ilerleyen periyotta netlik kazanacak. Rekabet Şurası ön araştırmasında, ihlalin tespitine yönelik soruşturma açılmasına ‘bulguların önemli ve kâfi olduğu’ belirtildi.

Günlük fiyat

Alanya/Gazipaşa/Manavgat ve Bozyazı/Anamur sınırındaki üreticiler ve birliklerle konuştuk. Hakkında soruşturma yürütülen teşebbüslerin, ‘WhatsApp uygulaması üzerinden oluşturdukları birkaç küme vasıtasıyla haftalık, hatta birçok vakit günlük ortak fiyat’ belirledikleri tezleri iletildi.

Hakkında soruşturma başlatılan 17 şirket ve 1 dernek, bölgedeki kurulcu, sarartma/paketleme yapan büyük nitelikli firmalardan oluşuyor. Muz üretim ve satışını yapanlar, bu şirketlerin ‘manipülasyon’ savıyla denetlendiğini belirtiyor. İhlal edip etmedikleri belirlenecek 4054 sayılı Kanun’un 4. unsuru de piyasaların, arz/talep istikrarının denetimi, rekabeti bozma, engelleme maksadı taşıyan ortak hareket ve bu kapsamda alım satım fiyatlarının belirlenmesini içeriyor.

Bölgedeki muz üreticilerinden edinilen bilgiye nazaran, her hafta ya da muhakkak bir devir değil, “Bugün şu fiyattan alalım” biçiminde yapılan günlük paylaşımlar bile var. Bu nedenle hem arz talep istikrarıyla oluşan fiyatların bozulduğu, hem de üreticilerin piyasanın dışında belirlenen fiyatlara satış yapmak durumunda bırakıldığı tabir ediliyor. Yanı sıra küçük çaplı muz tacirlerinin de bu piyasa şartlarından ziyan gördüğü belirtiliyor.

‘İstanbul’a bakıyorlar’

Alanya Muz Üreticileri Birliği (Muzbir) Lideri Mustafa Şenli, Bozyazı-Anamur bölgesindeki iki dernek altında yer alan firmaların kendi ortalarında fiyat oluşturduklarını duyumunu aldıklarını söyledi. Şenli, şöyle devam etti:

“Alıcılar bu fiyatı oluşturuyorlar. Tüm üreticileri de uyması noktasında baskı kurmuş oluyorlar. Aşikâr fiyatın üzerine çıkmadan pazardan eser temin etmeye yönelik bir hareket. Kontroller bir müddettir sürdüğü için son iki aydır fiyat paylaşamıyorlar. Bu sayede piyasa şartlarına nazaran fiyatlar oluşmaya başladı. Yoksa bakıyorlardı, İstanbul, Ankara, İzmir’de muz kaça satılıyorsa kendi karlarını ekleyip, çiftçiye ona nazaran bir fiyat belirleyip, bunun üzerinden mal almadan, monopol oluşturmaya yönelik hareket ediyorlardı. Oradaki fiyat bizim Alanya’yı bile etkiliyor. Üreticiden daha ucuza alınması buradaki piyasayı da karıştırıyordu. Kendilerini muhakkak bir kar marjına endeksliyor. Ona nazaran fiyat veriyorlar. Yani düşük fiyattan aldıkları eser, tüketiciye de yansımıyor.”

Üretim, iddiadan fazla artış kaydetti

Muzun kilo fiyatı marketlerde 10-12 lira ortasında değişiyor. Yerli üretici bölgeler Anamur ve Alanya’da yeşil olarak 5.5 ile 6.20 lira ortasında fiyatlara satılıyor. Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) datalarına nazaran, 2017’de 369 bin ton muz üretilirken, 2020’de bu ölçü neredeyse ikiye katlanarak 728 bin ton oldu. TÜİK’in 2020 varsayımı 680 bin ton iken, ortaya çıkan üretim, varsayımların üzerinde gerçekleşmiş oldu.

‘Piyasayı yönlendiremez’

Anamur Bozyazı Ziraat Odası Lideri Ahmet Onur Gümüş, muzla ilgilenen 150-200’ün üzerinde işletme olduğunu belirtirken, “Üretici istediği işletmeyle alım satım yapabilir durumda. Bu kadar şirketin olduğu yerde bir ortaya gelerek rekabeti etkileyecek harekette bulunulabileceğini düşünmüyoruz” dedi.

You may also like