UNESCO’dan bir müjde daha: Mangala dünya mirası

Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, “UNESCO’dan bir sevindirici haber daha aldık. Minyatür sanatının akabinde, bugün de Mangala bir dünya …

By

Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, “UNESCO’dan bir sevindirici haber daha aldık. Minyatür sanatının akabinde, bugün de Mangala bir dünya mirası oldu” dedi.

Osmanlı periyodunda toplumsallaşma ve kültürel paylaşım araçlarından biri olan ve kökleri derin bir geçmişe dayanan klasik strateji ve zeka oyunu Mangala/Göçürme de insanlığın ortak mirası oldu.

Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, UNESCO Somut Olmayan Kültürel Miras 15. Hükümetlerarası Komite Toplantısı’nda bugün alınan kararı yeniden toplumsal medyadan duyurdu. Minyatür sanatının akabinde, Mangala/Göçürme’nin de artık bir dünya mirası olduğunu vurgulayan Bakan Ersoy, paylaşımında şunları kaydetti:

“UNESCO’dan bir sevindirici haber daha aldık. Minyatür sanatının akabinde, bugün de Mangala bir dünya mirası oldu. Yaşatılmasına ve tanıtılmasına büyük değer verdiğimiz kültürel kıymetlerimizin, insanlığın ortak mirası olmasından büyük bir gurur duyuyoruz. İyi olsun.”

“Türk dünyasını mutlu eden bir karar oldu”

Türkiye’nin moderatörlüğünde Kazakistan ve Kırgız Cumhuriyetiyle birlikte UNESCO’ya geçtiğimiz yıl sunulan Mangala/Göçürme oyunu, bugün prestijiyle UNESCO İnsanlığın Somut Olmayan Kültürel Mirası Temsili Listesi’ne kaydedildi.

“Geleneksel Strateji ve Zeka Oyunu: Togyzqumalaq, Toguz Korgool, Mangala/Göçürme” ismi altında çok uluslu ortak bir evrak olarak sunulan Mangala/Göçürme, Fransa’nın başşehri Paris’te çevrim içi olarak düzenlenen UNESCO toplantısında bugün gündeme alındı. Klasik oyununun temsili listeye alınması kararı, toplantıya Türk dünyasından katılan taraflarca yeniden büyük bir sevinçle karşılandı.

“Mangala/Göçürme Oyunu”

Mangala/Göçürme oyunu, ekseriyetle iki kişi tarafından oynanan; fakat iki kümenin birlikte oynamasına da imkan sağlayan Türk strateji ve zeka oyunudur. Toprağa kazılacak çukurlarda da oynanabileceği üzere oyun için tasarlanmış tahtalarda da oynanabilir. Her yaşa hitap eden bu oyunun gayesi, oyuncuların en çok taşı toplamasıdır. Oyunda taş yerine tohum ya da tane de kullanılabilir. Oyuncu sayısına ve oyunun çeşitlerine nazaran iki, üç ya da dört sıralı çukurlarda oynanabilir.

Taşlar oyunun kurallarına nazaran çukurlara dağıtılır ve en çok taşı toplayabilen oyuncu oyunu kazanır. Oyunun müddeti de oyunculara ve oyunun kurallarına bağlı olarak değişir.

Osmanlı periyodunda bilhassa saraylarda, hanlarda ve cami avlularında oynanan Mangala/Göçürme oyunu, toplumsallaşma ve kültür paylaşımı araçlarından biri olarak görülmüştür. Bu durum, Osmanlı devrine ilişkin pek çok tasvir ve fotoğrafta de izlenebilir.

Bugün ise Mangala oyunu, her yaştan oyuncunun konutlar, okullar, kurslar, klâsik kutlama alanları üzere farklı yerlerde her an oynayabilmesi bakımından toplumsallaşma ve kültür paylaşımı fonksiyonunu sürdürmektedir.

Divanu Lugati’t-Türk’te Göçürme yahut Köçürme ismiyle anılan oyun Türkiye’nin pek çok yerinde “Göçürme”, “Mankala”, “Kümelek”, “Dokuz Kuyu”, “Dokuz Taş”, “Emme”, “Kale”, “Mele”, “Hane”, “Kuyucuk Taşı”, “Göçme” üzere farklı isimlerle bilinir.

Geniş bir coğrafyada kendine yer bulan öge, uygulayıcılarının bilişsel, duyuşsal ve motor maharetlerini geliştiren, stratejik düşünme kabiliyetini arttıran bir yapıya sahiptir. Dünya üzerinde bu oyunun onlarca farklı çeşidi bulunur.

You may also like