Türkiye yaptırımlara karşı yanıtını verecek

ABD, Rusya’dan alınan S-400 hava savunma sistemleri nedeniyle Türkiye’ye yaptırım kararı aldı. Savunma sanayiinin başındaki isimlerin kara …

By

ABD, Rusya’dan alınan S-400 hava savunma sistemleri nedeniyle Türkiye’ye yaptırım kararı aldı. Savunma sanayiinin başındaki isimlerin kara listeye alınması Ankara’da reaksiyonla karşılandı. Türkiye, müttefiklik ve paydaşlık ruhuna ters bu karara tıpkı formda karşılık vermeye hazırlanıyor.

Yaptırım hususlarının, “en hafifler” ortasından seçildiği belirtilse de, Türkiye ile ABD iş bağlantılarının her istikametiyle etkilemesi kaçınılmaz görülüyor. Türkiye, Amerika’da benzeri unvanlarda bulunan şahıslara yönelik yaptırım uygulayabilir. Tesirli yaptırım seçenekleri doğrultusunda ise gözler, NATO ittifakını yaptırımlarla baltalayan ABD’nin Türkiye’deki üsleri ve NATO üslerindeki varlığına da çevrilmiş durumda.

HAVA SAVUNMA’DAN SORUMLU İSİMLER

ABD’nin yaptırım listesine Savunma Sanayii Lideri İsmail Demir’in yanı sıra, hava savunmadan sorumlu Savunma Sanayii Lider Yardımcısı Prof. Dr. Faruk Yiğit, Hava Savunma ve Uzay Daire Lideri Serhat Gençoğlu ile Bölge Hava Savunma Sistemleri Müdürü Mustafa Alper Deniz dahil edildi. Dört ismin de varsa bu ülkedeki mal varlıkları dondurulacak ve vize kısıtlaması getirilecek. Savunma sanayiinde başkanlık ve hava savunma ünitelerini gaye alan yaptırım kararı, Amerika’nın “düşman ülkelere” uygulanan yaptırım kararlarının en hafifleri ortasında gösterilse de bağlantılara yönelik farklı boyutlarda tesirleri kaçınılmaz görülüyor.

MUKABELE HAKKI GİZLİ

Dışişleri Bakanlığı da bu tehlikeye işaret ederek, “İlişkilerimizi olumsuz istikamette etkilemesi kaçınılmaz olan bu karara karşı gerekli adımları atacak, uygun gördüğü halde ve zamanlamayla mukabelede bulunacaktır. Türkiye, ulusal güvenliğini sağlamak için gerekli gördüğü önlemleri almaktan da imtina etmeyecektir” açıklaması yaptı. Diplomaside “mukabele”, benzeri uygulamaların karşılıklı olarak icrasını öngörüyor. Bu doğrultuda yaptırım uygulanan bürokratların ABD’de karşılığı pozisyonundaki isimlere yönelik emsal önlemlerin alınması gündemde.

BRUNSON’DAKİ ÜZERE
2018 yılında Rahip Brunson krizinde benzeri bir yol izlenmişti. İçişleri Bakanı Süleyman Soylu ile Adalet Bakanı Abdulhamit Gül’e yaptırım kararı alan ABD’nin Adalet ve İçişleri Bakanları kara listeye alınmıştı. ABD’nin S-400 yaptırımlarını “en hafifler” ortasından seçtiği belirtilse de Türkiye-ABD münasebetlerini etkilemesi kaçınılmaz görülüyor.

Askeri üsler masaya gelir

Yaptırımların, iki ülke alakalarını önemli boyutta etkilemesi halinde, daha önemli önlemler de alınabilir. Bu durum da Türkiye’deki ABD üslerini yine gündeme getirdi. Bunlar ortasında, Orta Doğu coğrafyasına ait kritik değerdeki Adana İncirlik Üssü, ABD hava kuvvetlerinin 39. Ana Jet Üssü’nü barındırıyor. İzmir Çiğli’de bulunan hava üssü, Avrupa’daki ABD Hava Kuvvetleri’ne bağlı olarak vazife yapıyor. Şile’de stinger füzelerinin fırlatılması için milletlerarası standartlarda bir atış alanı olan Şile Üssü bulunuyor. Konya 3. Ana Jet Üs Komutanlığı’nda NATO misyonu kapsamında Awacs’lar üslenmiş durumda. Balıkesir 9. Hava Jet Üssünde 6 adet “vault” denilen füze rampası bulunuyor. ABD’nin faal kullandığı üslerden bir başkası ise NATO bünyesindeki Kürecik Üssü. Türkiye’deki ABD üslerinin kapatılması, Kıbrıs Barış Harekatı’nda ABD’nin uyguladığı silah ambargosu üzerine birinci kere uygulanmıştı. Türkiye, Amerika’nın silah ambargosuna 25 Temmuz 1975’te, Türkiye’de o devir sayıları 21’i bulan ABD üslerini kapatarak cevap vermişti.

İttifakımızın tüm pahalarını sarstı

Ulusal Savunma Bakanı Hulusi Akar, ABD’nin hukuk dışı yaptırım kararına çok sert reaksiyon gösterdi.

“ABD’nin, ülkemizin S-400 Uzun Menzilli Bölge Hava ve Füze Savunma Sistemi tedariki nedeniyle, müttefiklikle, mevcut askeri, politik gerçeklerle bağdaşmayan yaptırım kararını kınıyoruz. Bir NATO üyesi ülkeye yaptırım uygulanmasının müttefiklik ruhuna ziyan vermenin ötesinde müttefikler ortasındaki inancı kökünden sarsacağı açıktır” diyen Bakan Akar, önemli bir hava ve füze tehdidi altındaki Türkiye’nin ve 83 milyon vatandaşının hava ve füze savunması dahil, güvenliği için gerekli her türlü önlemin alındığını ve alınacağını belirtti. Akar, şunları kaydetti:

“Bu yaptırım kararı ülkelerimiz ortasındaki ittifakın tüm kıymetlerini sarsmıştır. Fakat ülkemizin ve asil milletimizin savunma ve güvenliğini sağlamaya yönelik çalışmalara azim ve kararlılıkla devam edilecektir. Kore savaşından bu yana müttefikimiz olan ABD ile mevcut askeri, politik durum çerçevesinde bölgesel ve global savunma ve güvenlik mevzularında iş birliği ve dayanışmaya dönülmesi, bölgesel ve global barış ve güvenliğe de kıymetli katkılar sağlayacaktır.”

ABD’nin Rus imali S-400 hava savunma sistemleri nedeniyle Türkiye’ye yaptırım kararı almasının akabinde iki ülke ortasında birinci temas gerçekleşti. Dışişleri Bakanı Mevlüt Çavuşoğlu, ABD Dışişleri Bakanı Mike Pompeo ile görüşerek, ABD’nin aldığı karara ait yansıyı lisana getirdi. Dışişleri Bakanı Çavuşoğlu, ABD’li mevkidaşı Pompeo ile telefonda görüştü. Diplomatik kaynaklardan edinilen bilgiye nazaran, görüşmede, ABD’nin aldığı yaptırım kararına ait Türkiye’nin reaksiyonları lisana getirildi.

Ulusal güvenliğin pazarlığı olmaz

ABD’nin müttefiklik ve iştirak ruhuna alışılmamış olan ve hiçbir tüzel yeri bulunmayan yaptırım kararı her kısımdan sert reaksiyonla karşılandı: Akıl dışı vahim bir karar. Türkiye yoluna devam edecektir. Ulusal güvenliğimiz konusunda pazarlık kabul etmiyoruz. ABD bir an evvel bu yanlıştan dönmeli.

-Cumhurbaşkanı Yardımcısı Fuat Oktay:

Türkiye’nin dik duruşunu rastgele bir ülkenin yaptırım kararı etkileyemez. ABD’nin bu kararını kınıyor ve düştüğü bu yanlıştan bir an önce dönmeye davet ediyoruz.
-TBMM Lideri Mustafa Şentop:

Yaptırım ne müttefiklikle ne de müttefiki tekrar kazanma iradesiyle bağdaşır. Savunma sanayiinde Türkiye’yi kendisine mahkum zanneden bir anlayış vaktin gerisinde kalmıştır.

-İletişim Lideri Fahrettin Altun:

Türkiye’nin S-400 hava savunma sistemi tedariki nedeniyle ABD’nin Türkiye’ye yönelik yaptırım uygulama kararı, mantıksız ve sonuçsuz olduğu üzere iştirak ruhuna da karşıttır. Ulusal egemenliğimize olan bağlılığımız sarsılmazdır ve yaptırım tehditlerinin tesirine kapalıdır. ABD’nin bu vahim kusurdan gecikmeden döneceğine inanmayı sürdürüyoruz.
-Cumhurbaşkanlığı Sözcüsü İbrahim Kalın:

Türkiye, savunma sanayii alanındaki gayelerine ulaşmak için adımlarını kararlı bir biçimde atmaya devam edecek.

-AK Parti Genel Başkanvekili Numan Kurtulmuş:

Siyaseten kabul etmek mümkün değil. Türkiye Cumhuriyeti Devleti olarak bunu reddediyoruz. Akıl dışı vahim bir karar. Tesirleri az olacak. Bu cins yaptırımlar Türkiye’nin savunma sanayiini güçlendirmeye yardımcı olur. Makus komşu adamı mesken sahibi yapar.
-AK Parti Sözcüsü Ömer Çelik:

Bu kararın hiçbir hukuksal tabanı yoktur, adaletten uzaktır ve müttefiklik münasebeti bakımından büsbütün yanlıştır. Türkiye yoluna devam edecektir. Ulusal güvenliğimiz konusunda pazarlık kabul etmiyoruz. ABD’nin tek taraflı yaptırım kararına ait olarak kendi adımlarımızı atacağız. Müttefiklerimizin sağduyulu davranması herkesin faydasına olacaktır. Müttefiklik, yaptırım lisanıyla değil dayanışma lisanıyla konuşmak demektir.

-TBMM Başkanvekili Celal Adan:

Türkiye’nin bu bağımsız ve başarılı atılımını cezalandırmak, yükselen ivmesini kesintiye uğratmak için birtakım adımlar atılmaktadır. Diplomatik nezakete ve üniversal hukuk normlarına ziyan veren bu had bilmezlik, bir şahsa değil direkt Türkiye Cumhuriyeti’ne kesilmiş bir ceza olarak algılanmalıdır.
-CHP İstanbul Milletvekili Ünal Çeviköz:

Ülkemizin Rusya’dan S-400 füze sistemi alımına ait ABD’nin yaptırım uygulama kararı almasını derin bir tasa ile karşılıyor ve bu kararı şiddetle kınıyoruz. Kelam konusu yaptırımların nedeni olan S-400’lerin alımı, Türkiye’nin hükümran kararıdır. O nedenle yaptırım adımını asla kabul etmemekteyiz. Artık yapılması gereken 2,5 milyar dolarlık yatırım yapılan bu sistemin en kısa vakitte kullanılır hale getirilmesidir.

-İYİ Parti Genel Lideri Meral Akşener:

Türkiye’nin sıkıntılarına karşı gösterilen vurdumduymazlığın, canı sıkıldığında yaptırıma başvuran bir şımarıklıkla taçlandırılması; ne müttefikliğe yakışır, ne de Türkiye ile ABD ortasındaki dostluğa katkıda bulunur. Ne var ki gün gelir; âlâ ikili bağlar her ülkeye lazım olur.
Aliyev’den anında reaksiyon

Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev, ABD’nin Türkiye’ye S-400 yaptırım kararını, “kabul edilemez”, “haksızlık” ve “hukuka karşıtlığın bir göstergesi” halinde kıymetlendirdi.

Azerbaycan Cumhurbaşkanı Müşaviri Hikmet Hacıyev, bahse ait yaptığı yazılı açıklamada şu tabirlere yer verdi: “Cumhurbaşkanı Aliyev, Türkiye’ye karşı tek taraflı yaptırımları kabul edilemez buluyor. Birtakım NATO üyesi ülkeler misal hava savunma sistemi kullanırken Türkiye’ye yaptırım uygulamak haksızlıktır. Cumhurbaşkanımız bu durumu ikili standart ve hukuka tersliğin bir göstergesi olarak pahalandırıyor. Aliyev, yaptırımların, Türkiye’nin savunma kabiliyetlerini güçlendirme adımlarını engellemeyeceğine emin olduğunu belirtti.” Azerbaycan Dışişleri Bakanlığı da kararı kınadı.

İRAN’DA REAKSİYON

İran Dışişleri Bakanı Cevad Şık ise karara reaksiyon göstererek, Twitter hesabından “Komşular önceliğimiz” etiketiyle bir ileti paylaştı. Şık, “ABD’nin, Türkiye aleyhindeki son yaptırımlarını şiddetle kınıyor ve (yaptırımlara karşı) Türk halkı ve hükümetinin yanında duruyoruz” tabirlerini kullandı.

YANLIŞ BİR ADIM

KKTC Başbakanı Ersan Saner de yaptırım kararını “son derece yanlış bir adım” olarak niteledi. Yaptırım kararına ait yazılı açıklama yapan Saner, “Türkiye’yi kendi ve bölge istikrarı için S-400 füzelerini aldı diye yaptırıma olağan tutmak son derece yanlıştır” tabirlerini kullandı. Saner, ABD’nin bir taraftan NATO üyesi olmayan Rumlara yönelik silah satışını hür bırakması, başka taraftan NATO üyesi Türkiye’ye Patriot füzelerini satmaktan, F-35 savaş uçakları projesi çerçevesindeki kelamlarını yerine getirmekten vazgeçmesinin önemli bir çelişki ve yanlış bir tercih olduğuna dikkati çekti.

You may also like