Kontratlı işçi istihdamındaki artışın sebepleri ya da siyaset çıkmazı

Yenişafak Gazetesi köşe muharrirlerinden Ahmet Ünlü bugünkü köşesinde, ‘Sözleşmeli işçi istihdamındaki artışın sebepleri ya da siyaset çıkmazı …

By

Yenişafak Gazetesi köşe muharrirlerinden Ahmet Ünlü bugünkü köşesinde, ‘Sözleşmeli işçi istihdamındaki artışın sebepleri ya da siyaset çıkmazı’ konusuna değindi. Ünlü yazısında:

Kontratlı işçi istihdamını hızlandıran süreç

Kontratlı işçi uygulamasının yaygınlaşmasında 2006 yılında Bakanlar Konseyi’nde tartışılan ve kabul görmesi üzerine de imzaya açılan “Kamu Çalışanı Kanunu Tasarısı” taslağında yer alan kontratlı işçi uygulaması yatmaktadır.

Tasarının kanunlaşması halinde o günün sayılarıyla bütçeye önemli bir yük getirecek olması ve memur sendikalarının kontratlı işçi uygulamasına geçilmesiyle memur teminatının kaldırılacağına yönelik çok reaksiyon tasarının kanunlaşmasının önünde yatan pürüzler ortasındadır. Ayrıyeten, devrin kaidelerinin da çok uygun olmadığını belirtmeliyiz.

Kamu işçi ıslahatının çok büyük bir memur kesitini etkilemesi ve üstte belirtmiş olduğumuz nedenlerden ötürü rafa kaldırılması sonrasında memur alımına yönelik açıktan atama müsaadeleri kısıtlanarak kontratlı işçi istihdamına tartı verilmeye başlandı. Bu sistemle emekliliği gelen yahut kamudan ayrılan memurların yerine kontratlı işçi istihdam edilerek memur sayısı azaltılarak kontratlı işçi sayısı arttırılacak, bir müddet sonra da amaç resen hasıl olacaktı. Maalesef meskendeki hesap çarşıya uymadı ve belirlenen strateji bir müddet sonra pimi çekilmiş bombaya döndü. Zira, kontratlı işçi sayısı artmış ve sendikaların da öncülüğü ile büyük bir baskı kümesi haline dönmüştü. Tıpkı akıbet taşeron personel istihdamında da yaşanmıştı. Demek ki istihdam stratejisi oluştururken kılı kırk yarmak gerekiyormuş.

Şayet binlerce kontratlı işçi istihdam ederek kamuda bir dönüşüm yapmak istiyorsanız, 1978 tarihli Bakanlar Heyeti Kararı’yla yürürlüğe konulan ve her haliyle demode olmuş bir mevzuatla bu işin yapılmayacağını bilmek gerekiyordu. Demek ki birtakım şeyler yaşanılarak öğreniliyormuş.

Daha evvelki yazılarımızda da belirtmiş olduğumuz üzere kontratlı işçi sayısının artması, takımlı çalışanla kontratlı işçinin yan yana çalıştırılması ve ortalarındaki bariz ayrıcalıklar ile kontratlı çalışanın içerisinde bulunduğu problemlerin 1978 tarihli mevzuatla çözülememesi vb. nedenler kontratlı işçinin 4.06.2011 tarihli ve 632 sayılı KHK ile takıma geçirilmesi ile sonuca erişmiştir. Ayrıyeten, 632 sayılı KHK ile takıma geçemeyen kontratlı çalışanın büyük bir çoğunluğu da 12/7/2013 tarihli ve 6495 sayılı Kanunla takıma geçirilmiştir. Lakin, vakit içerisinde kontratlı işçi sayısı yeniden evvelki zamanlardaki sayılara tekrar ulaşmıştır.

Hala kontratlı işçi istihdamında ısrarın asıl sebebi nedir?

Bilhassa Sıhhat Bakanlığı ve Ulusal Eğitim Bakanlığı’nın kontratlı işçi istihdamındaki ısrarının temelinde belli bölgelerde işçi istihdamındaki zorluklar yatmaktadır. Bu durum aslında kamu kurumlarının nasıl bir çıkmazda olduğunun da göstergesidir.

Gerçekten, 2017 yılı Sayıştay Raporu’nda Ulusal Eğitim Bakanlığı’nın öğretmen dağılımında yaşadığı çıkmaz gözler önüne serilmiştir. Raporda Ankara’nın Çankaya ilçesinin norm takımı 6.822 iken öğretmen mevcudu 8.105’tir. İlçe genelinde öğretmen muhtaçlığı 325, öğretmen fazlası ise 1.608’dir. Sayıştay Raporu’nda ayrıyeten şu tabirlere yer verilmiştir; “Bakanlığın ‘Resmi Eğitim Kurumlarında Vazife Yapan Öğretmenlerin Mevcut Gereksinim ve Norm Durumu’na ait bilgileri incelendiğinde, vilayet ve ilçeler bazında öğretmen gereksinimi ile öğretmen fazlası sayılarının birçok bölgede yüksek olduğu görülmektedir. Büyükşehir belediyesi bulunan vilayetlerdeki gereksinim ve fazlaya ait datalara bakıldığında, kelam konusu vilayetlerde öğretmen muhtaçlığı 107.109 iken, birebir vakitte 29.626 adet öğretmen fazlası bulunmaktadır. Türkiye genelinde ise 153.640 adet öğretmene muhtaçlık varken, tıpkı vakitte 41.654 öğretmen norm fazlası durumundadır.”

Hal bu türlü olunca MEB norm takım meselesini kontratlı işçi istihdamıyla çözme yolunu tercih etmiştir. Fakat, norm takım fazlalığı sorunu hala tahlilsiz bir biçimde beklemektedir. Maalesef asıl baş yorulması gereken sıkıntılar tahlilsiz bir biçimde yerli yerinde dururken kolay lakin acımasız tahliller üreterek öteki meselelere yol açma yolunu tercih ediyoruz.

Kanunun amir kararı uygulanamıyor

652 sayılı KHK’nin 37’nci hususunda yer alan; “Özüre dayalı yer değiştirme istekleri hizmet puanı sıralamasındaki yetersizlik sonucu yerine getirilemeyenlere, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 72’nci unsuru kapsamına girenlerin hakları gizli kalmak kaydıyla, istekleri halinde istekte bulundukları yere atanmaya hak kazanıncaya kadar, aylıksız müsaade verilebilir. Bu formda aylıksız müsaade verilen öğretmenler, bağlı bulundukları vilayet ulusal eğitim müdürlüklerine bu maksatla tahsis edilmiş bulunan boş öğretmen takımlarına aylıksız müsaadeli olmak kuralıyla atanır. Bunların atandıkları bu takımlar aylıksız müsaade müddetiyle hudutlu olarak gizli tutulur. Lakin, aylıksız müsaadeye ayrılan öğretmenler, üçüncü yıl sonuna kadar istedikleri yere atamalarının yapılamaması halinde durumlarına uygun boş öğretmen takımlarına öncelikle atanırlar” kararı yıllardan beridir uygulan(a)madı. Acı lakin gerçek bu.

MEB eski Bakanı Ömer Dinçer bu maddeyi ısrarla uyguladı ve özre dayalı yer değiştirmeleri yapmadı. Lakin, Ömer Dinçer sonrasında büyük bir keyifle ve çocukları öğretmensiz bırakmanın hiçbir rahatsızlığı vicdanlarda yaşanmadan özre bağlı atamalar yapıldı. Mukadderatın cilvesine bakın ki Ömer Dinçer çocukları öğretmensiz bırakmak istemediği için hiçbir özre bağlı atama talebini yerine getirmeyerek makus adam oldu, Dinçer sonrasında öğrencileri öğretmensiz bırakanlar ise âlâ adam oldu. Sonuçta zavallı öğrenciler öğretmensiz kaldı, binlerce norm takım fazlası oluştu ve kontratlı öğretmenlik kanuna girdi. Pekala kim kazandı?

Kamu işçi istihdam stratejisi olmadan tahlil üretilemez

Kamuda istihdam edilen memur, emekçi, süreksiz emekçi ve her çeşit kontratlı işçinin istihdam süreçlerinin nasıl olması gerektiği, bunların yetiştirilmesinde nasıl bir sistem izleneceği, muhakkak bölgelerdeki işçi yığılmasının nasıl önleneceği, yurtdışında eğitim siyasetinin nasıl olması gerektiği, engelli istihdamında nasıl bir yol izleneceği, öğretmen istihdamında izlenen prosedürün kâfi olup olmadığı, meslek mesleklerdeki istihdam siyasetinin nasıl olacağı, memur tarifinin nasıl olması gerektiği, imtihansız atamalardaki başıbozukluk, birebir işlerin farklı statüdeki işçiye yaptırılması ve bu işçilerin farklı fiyatlar alması, vasıfsız emekçilerin aldıkları fiyatların her geçen gün memur ve kontratlı işçi maaşlarını geçmesi üzere birçok husus kamu işçi istihdam stratejisinde yer alacaktır.

Şayet kalıcı siyasetler oluşturma yerine günü birlik tahliller getirilmeye çalışılır ve ayaküstü üretilen her tahlilin diğer sıkıntılar çıkardığı görülmezse kamunun içine düştüğü çıkmaz motamot devam eder. Vaktinde çözülmeyen her sorunun katlanarak büyüdüğü ve geciken tahlilin de maliyetinin her geçen gün artmakta olduğu bilinmelidir.

Kamunun işte bu noktalarda siyaset geliştirmek için karar vermesi ve üzerinde çalışma yapması gerekmektedir. Aslında uygulamaya baktığınızda oluşan dağınıklık ve siyasetsizlik çıkmazı açıkça görülmektedir.

Uygulama birliğini sağlamakla vazifeli Devlet İşçi Başkanlığı kaldırıldıktan sonra ise durum düzgünce karışık bir hal almaya başlamıştır. Yani hakemlik yapacak kamu kurumu zahmeti açıkça görülmeye başlanmış, hangi kurumun hangi bahislerde sorumlu olduğu karmaşık bir hal almaya başlamıştır. Bunları niçin mi yazdım diye sorarsanız, tahminen hassas birileri okur ümidimi yitirmediğim için.

You may also like