Karantinadaki AYM Lideri Arslan online konferansa katıldı

Anayasa Mahkemesi Lideri Zühtü Arslan, hukuk ve adaletten ayrılmanın, yalnızca toplumsal ve siyasal sistemi yozlaştırmayacağını, tıpkı vakitte …

By

Anayasa Mahkemesi Lideri Zühtü Arslan, hukuk ve adaletten ayrılmanın, yalnızca toplumsal ve siyasal sistemi yozlaştırmayacağını, tıpkı vakitte insanı insan olmaktan uzaklaştıracağını söyledi.

Arslan, bu yıl “Ben Masumum” temasıyla düzenlenen 10. Milletlerarası Cürüm ve Ceza Sinema Şenliği’nin akademik programında konuştu.

Programa görüntü konferans yoluyla katılan Arslan, toplantının pandemi kaideleri nedeniyle online yapıldığını, salgının herkesin günlük hayatını etkilediğini belirterek, kendisinin de şu anda konutunda karantinada olduğunu aktardı. Arslan, insanlığın bir an evvel bu salgından kurtulmasını diledi.

Şenliğin bu yılki husus seçiminden ötürü yetkilileri tebrik eden Arslan, bilhassa internet ve toplumsal medya kullanımının yaygınlaşmasının, masumiyet karinesinin korunmasını daha da kıymetli hale getirdiğini vurguladı.

Başka temel haklar üzere masumiyet karinesinin de uzun ve güçlü bir tarihi serüveni bulunduğunu, birçok coğrafyada bir vakitler suçluluk karinesinin hakim olduğunu anlatan Arslan, masumiyet karinesinin uzun gayretler sonunda İkinci Dünya Savaşı’nın akabinde üniversal ve bölgesel insan hakları evraklarına dahil olduğunu hatırlattı.

Arslan, Kozmik İnsan Hakları Beyannamesi ve Avrupa İnsan Hakları Mukavelesi’nin bu üniversal unsura yer verdiğini, Türkiye’de de bu prensibin Anayasa’nın 38. unsuruyla garanti altına alındığını lisana getirerek, Anayasa koyucunun masumiyet karinesini fevkalâde durumlarda dahi sınırlandırılamayacak mutlak bir hak olarak belirlediğinin altını çizdi.

Anayasa Mahkemesinin, masumiyet karinesinin yorumuna ve uygulanmasına ait kıymetli kararlar verdiğini, kararlara nazaran masumiyet karinesinin iki tarafı bulunduğunu tabir eden Arslan, “Birinci istikametiyle, kabahat isnadı altında olan kişinin suçluluğu mahkeme kararıyla sabit oluncaya kadar hatasız olduğunun kabulü gerekir. Masumiyet karinesinin ikinci tarafı ise karar sonrasına ilişkindir. Buna nazaran ceza yargılaması mahkumiyet dışında bir kararla sonuçlandığında kişinin hatalı görülmemesi, bilhassa hakkında verilen beraat kararının sorgulanmaması gerekir.” diye konuştu.

Her iki istikametiyle de masumiyet karinesi ihlallerinde yargı organlarının münasebeti ve kullandığı lisanın belirleyici olduğuna işaret eden Arslan, ceza davasında beraat eden bir kişinin daha sonraki yargısal süreçlerde hatalı gösterilmesinin yahut kamu otoritelerinin devam eden yargılama sürecinde yahut beraat kararından sonra şahısların hatalı olduklarına dair açıklama yapmalarının masumiyet karinesini ihlal edebileceğini aktardı.

Arslan, bu nedenle sorumluluk makamında olan yetkililerin, bilhassa yargılama sürecinde ihtimamlı bir lisan kullanmaları gerektiğine dikkati çekerek, Anayasa Mahkemesinin masumiyet karinesinin ihlaline ait verdiği kararların ikisinden örnek verdi.

Masumiyet karinesi ve öbür temel hakların tesirli biçimde korunmasının yalnızca kurallara, kurumlara ve bireylere bağlı olmadığına değinen Lider Arslan, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi, Anayasa Mahkemesi ve buralarda çalışanların tek başına eforlarının kâfi olmayacağını lisana getirdi.

Arslan, “Kurallar, kurumlar ve bireyler yanında bir dördüncü ‘K’ye daha gereksinimimiz var, o da kültürdür. Temel hakların korunması ‘öteki’nin ontolojik varlığını kabul eden bir kültürün yeşermesi ve yerleşmesine bağlıdır. Çünkü masumiyet karinesi dahil, temel hakların korunması kıymetli ölçüde bizim dışımızdakilere bağlıdır. Burada asıl sıkıntı, ‘öteki’nin de temel hakların öznesi olduğunu kabul edebilmektir.” sözlerini kullandı.

Şenliğin akademik toplantısına, “Ben Masumum” biçiminde çarpıcı bir husus başlığının seçildiğini belirten Arslan, şöyle devam etti:

“Ancak ‘Masumum’ kadar ‘masumsun’ da diyebildiğimiz bir anlayışa sahip olmamız gerekiyor. Aslında bu anlayışın kaynakları Doğu’nun irfanında bu coğrafyanın köklerinde ziyadesiyle mevcuttur. Masumiyet karinesinin tesirli biçimde korunabilmesi ‘öteki’ne hürmet kültürünün geliştiği, hukuk ve adaletin hakim olduğu bir toplumsal ve siyasal iklimi gerektirmektedir. Esasen hukuk ve adaletten ayrılmak yalnızca toplumsal ve siyasal nizamı yozlaştırmaz, tıpkı vakitte insanı insan olmaktan uzaklaştırır. Bu bağlamda son kelamı, bu hakikati günümüzden yaklaşık 2 bin 500 yıl evvel lisana getiren Aristo’ya bırakmak istiyorum; ‘Yaşayan varlıkların en harikası, eşref-i mahlukat olan insan, hukuk ve adaletten ayrıldığında mahlukatın en berbatı olur.”

– “Karantinada olmaması gereken tek şey adalettir”

Şenlik Lideri, İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi Ceza ve Ceza Muhakemesi Hukuku Ana Bilim Kısmı Lideri Prof. Dr. Adem Sözüer de pandemi şartlarında şenliği düzenlediklerini aktararak, “Karantinada olanlarımız var. Karantinada olmaması gereken tek şey adalettir. Adalet hangi şartlar olursa olsun hiçbir biçimde karantinaya alınamaz. Her vakit ister afetler, ister öbür sıkıntılar olsun adalet şemsiyesi her ortamda koruyuculuğunu göstermelidir.” dedi.

Türkiye’nin kanunlarıyla, bağlı olduğu memleketler arası kontratlarla, Anayasa Mahkemesinin ferdî müracaatta verdiği kararlarıyla kozmik çaptaki hukuk kuralları ve insan haklarına sahip bir ülke olduğuna vurgu yapan Sözüer, şunları kaydetti:

“Ancak bunların hayata geçmesi başka bir problem. Bu kadar büyük, kapsamlı ıslahatlar yapmış bir ülkede, Anayasa Mahkememizin kararlarının bağlayıcılığı ve bunların uygulanmasının gerekliliği konusunda hiçbir tartışmanın bile olmaması gerekirdi. O yüzden yalnızca Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi, Anayasa Mahkemesi kararları, mukaveleler değil, bunun bulunduğu iklim de kıymetli. O iklimin düzgün olabilmesi için her şeyden evvel Anayasa Mahkememizin kararlarının hukuken yerine getirilmesinin tartışma konusu dahi olmaması gerekiyor. Bu misyon de Anayasa Mahkemesine ilişkin değil, devletin öteki sorumlu yetkililerine ilişkin. Biz de ‘ama’sız bir formda hukukun uygulanmasına dayanak vermeliyiz.”

Açılış konuşmalarının akabinde 10. Milletlerarası Kabahat ve Ceza Sinema Şenliği akademik programı, Yargıtay 13. Ceza Dairesi Lideri Vuslat Dirim, Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dekanı Prof. Dr. Cumhur Şahin, Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi Hukuk Fakültesi Türk Ceza Hukuku Uygulama ve Araştırma Merkezi Müdürü Prof. Dr. İzzet Özgenç ve İstanbul Kültür Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dekanı Prof. Dr. Bahri Öztürk’ün katıldığı açık oturumla devam etti.

You may also like