İstanbul’da koronavirüste en riskli 40 mahalle

İstanbul Kalkınma Ajansı tarafından desteklenen ve İBB iştiraklerinden BİMTAŞ’ın yürüttüğü “COVID-19 ile Çaba Kapsamında İstanbul Kırılganlık …

By

İstanbul Kalkınma Ajansı tarafından desteklenen ve İBB iştiraklerinden BİMTAŞ’ın yürüttüğü “COVID-19 ile Çaba Kapsamında İstanbul Kırılganlık Haritası” projesi sonuçlandı.

Proje kapsamında, İBB İstanbul İstatistik Ofisi, 961 mahalleden toplanan bilgileri derleyerek mahallelerin sosyo-ekonomik durumundan ulaşım kontaklarına, kentsel yoğunluktan demografik yapısına kadar özelliklerini inceledi.

Dört ana başlık ve yirmi iki alt başlık halinde haritalar oluşturuldu. Haritaların oluşturulması için kullanılan alt başlıklar eşit yüklü endeks modeli ile hesaplanıp ana başlıkların oluşmasına katkı sağladı. Ayrıyeten alt başlıklar da kendi ortalarında endeks skorları hesaplanıp haritalandırıldı.

Bu haritalarla, riskli, kırılgan bölgeler ile acil müdahale edilmesi gereken bölgelerin tespit edilmesi, salgınla uğraşta kaynakların rasyonel ve optimum bir biçimde kullanılması, karar alıcı kent paydaşlarına acil müdahale bölgeleri konusunda önceliklendirme yapılması ve müdahale siyasetlerine katkı sunulması amaçlandı.

Proje kapsamında oluşturulan mekansal yayılma riskine bağlı kırılganlık haritası, sosyo-ekonomik kırılganlık haritası, ulaşıma bağlı kırılganlık haritası ve kentsel yoğunluğa bağlı kırılganlık haritasının sonuçları şöyle:

MEKANSAL YAYILMA RİSKİ

Zeytinburnu Beştelsiz mahallesinde meknsal yayılma riskine bağlı endeks ile “Hayat Konuta Sığar” uygulamasında bulunan mahallelilerin risk düzeyleri haritadaki lejant düzeylerine nazaran tespit edildi. Mekansal yayılma riskine bağlı endeks, riskli bölgelerde yaşayan nüfusun yoğunluğunun fazla olacağı öngörülüp bu şahısların salgını çeşitli bölgelerde yayma suratının yükseklik yahut düşüklük düzeylerinin hesaplanmasıyla oluşturuldu.

Mekansal yayılma riskine bağlı endeksin oluşturulmasında 15 alt gösterge kullanıldı. Bu göstergeler, “Hayat Konuta Sığar” uygulaması risk yoğunluğu, aile sıhhati merkezi sayısı, AVM sayısı, eczane sayısı, ibadethane sayısı, kamu kurumu sayısı, kafe üzere hizmet alanı sayısı, market sayısı, kütüphane sayısı, park ve yeşil alan sayısı, sıhhat kurumu sayısı, turistik alan sayısı, anaokulu ve ilkokul sayısı, toplu taşıma durak sayısı, ticari alan sayısından oluştu. Nüfus hareketliliği ve yoğunluğunun yüksek olduğu mahallelerin kırılganlığının yüksek olduğu görüldü.

Avrupa Yakası’ndaki mahallelerin Anadolu Yakası’na nazaran daha riskli olduğu, sıhhat kurum ve kuruluşlarının Avrupa Yakası’nda bulunmasının bu duruma tesiri olduğu belirlendi. Mekansal yayılma riskine bağlı kırılganlığın en yüksek olduğu mahalleler ise sırasıyla; Beştelsiz (Zeytinburnu), Kemalpaşa (Fatih), Kalenderhane (Fatih), Gökalp (Zeytinburnu), İskenderpaşa (Fatih), İsmetpaşa (Sultangazi), Mesihpaşa (Fatih), Barbaros Hayrettin Paşa (Gaziosmanpaşa), Hürriyet(Bahçelievler), Fevzi Çakmak (Bahçelievler) olarak oldu.

SOSYO-EKONOMİK KIRILGANLIK

Sosyo-ekonomik kırılganlık endeksinin oluşturulmasında, Covid-19 salgın sürecinde, salgın riskini ve kırılganlığı etkileyen hanehalkı büyüklüğü, İBB toplumsal yardıma başvuran hane sayısı, banka şube sayısı, kiralık konut fiyat seviyesi, gelir seviyesi, üniversite mezun oranı göstergeleri kullanıldı. Sosyo-ekonomik kırılganlık endeksinin sonuçlarına bakıldığında kırsal nitelikli mahalleler olarak tanımlanan bölgelerin, kent merkezindeki mahallelere nazaran riskinin yüksek olduğu görüldü.

Avrupa Yakası’nda Çatalca, Silivri, Arnavutköy; Anadolu Yakası’nda Beykoz, Pendik, Şile ilçelerinde bulunan mahallelerde, sosyo ekonomik riskin yüksek olduğu belirlendi. Kadıköy, Ataşehir, Beşiktaş, Bakırköy ve Şişli ilçelerinde yer alan mahallerde ise sosyo-ekonomik kırılganlık bedelleri düşük çıktı. Fatih (Arnavutköy), Yunus Emre (Arnavutköy), Atatürk (Arnavutköy), Pirinççi (Eyüpsultan), Şahintepe (Başakşehir), Oklalı (Çatalca), Yavuz Selim (Arnavutköy), Göçbeyli (Pendik), Yayla (Sultangazi), Hicret (Arnavutköy) mahalleleri ise sosyo-ekonomik riskin en yüksek olduğu mahalleler olarak belirlendi.

ULAŞIMA BAĞLI KIRILGANLIK

Ulaşıma bağlı kırılganlık endeksinin oluşturulmasında, kırılganlığı ve salgın riskini etkileyen seyahat sayısı, araçlı seyahatlerde toplu taşıma seyahatlerinin hissesi, durak yolcu yoğunluğu, engelli yolcu sayısı, 65 yaş üstü yolcu sayısı göstergeleri kullanıldı. Ulaşıma bağlı kırılganlık endeksinin sonuçlarına nazaran, İstanbul’un ana ulaşım akslarında yer alan mahallelerin riskinin yüksek olduğu görüldü.

Bilhassa Avrupa Otobanı (E-5), Trans Avrupa Kuzey Güney Otoyolu (E-80) ve metro sınırlarının geçtiği mahallelerde kırılganlık kıymetleri yüksek olarak tespit edildi. Avrupa Yakası’nda yer alan mahalleler, Anadolu Yakası’ndakilere nazaran daha riskli durumdayken, Bakırköy, Bahçelievler, Zeytinburnu, Bayrampaşa ve Şişli ilçelerinde yer alan mahallelerde endeks bedelleri daha yüksek bulundu .

Ulaşıma bağlı kırılganlığın en yüksek olduğu mahalleler ise sırasıyla; Mimar Sinan (Üsküdar), Aksaray (Fatih), Esentepe (Şişli), Merkez (Şişli), Caferağa (Kadıköy), Osmaniye (Bakırköy), Acıbadem (Kadıköy), İçerenköy (Ataşehir), Ünalan (Üsküdar), Topçular (Eyüpsultan) oldu.

KENTSEL YOĞUNLUĞA BAĞLI KIRILGANLIK

Kentsel yoğunluğa bağlı kırılganlık endeksinin oluşturulmasında kentsel nüfus yoğunluğu, AVM sayıları, turistik alan sayısı, kamusal şube sayıları, derslik başına düşen öğrenci sayısı, pazar kurulan gün sayısı, ticari alan göstergeleri kullanıldı. Kentsel yoğunluğa bağlı kırılganlık endeksinin sonuçlarına nazaran, genel olarak İstanbul’un kent merkezi ve alt merkezlerinde yer alan mahallelerin risk oranları yüksek olarak belirlendi.

Nüfusun ağırlaştığı, kentsel hareketliliğin fazla olduğu yahut ticaret akışının bulunduğu Bahçelievler, Bağcılar, Esenler, Güngören, Başakşehir, Zeytinburnu, Gaziosmanpaşa ve Sultangazi ilçelerinde yer alan mahallelerin kırılganlıklarının yüksek olduğu kaydedildi. İstanbul’da hizmet dalının ve iş alanlarının ağırlaştığı Avrupa Yakası’nda, kentsel yoğunluğa bağlı risk Anadolu Yakası’na nazaran çok daha yüksek oldu. Bu sonucu, Avrupa Yakası’nda yer alan kimi ilçelerde açık ve yeşil alan ölçülerinin ilçe nüfusuna ve ilçenin büyüklüğüne nazaran yetersiz durumda olması, konut ve ticaret alanlarının ağır durumda olması da etkiledi. Kentsel yoğunluğa bağlı kırılganlığın en yüksek olduğu mahalleler ise sırasıyla; Ziya Gökalp(Başakşehir), Karadeniz (Gaziosmanpaşa), İçerenköy(Ataşehir), Şenlikköy (Bakırköy), Hürriyet (Bahçelievler), Şirinevler (Bahçeliever), Soğanlı(Bahçelievler), İsmetpaşa (Sultangazi), Ahmet Yesevi (Pendik), Cevizli (Maltepe) olarak belirlendi.

Bu sonucu, Avrupa Yakası’nda yer alan kimi ilçelerde açık ve yeşil alan ölçülerinin ilçe nüfusuna ve ilçenin büyüklüğüne nazaran yetersiz durumda olması, konut ve ticaret alanlarının ağır durumda olması da etkiledi. Kentsel yoğunluğa bağlı kırılganlığın en yüksek olduğu mahalleler ise sırasıyla; Ziya Gökalp(Başakşehir), Karadeniz(Gaziosmanpaşa), İçerenköy(Ataşehir), Şenlikköy(Bakırköy), Hürriyet(Bahçelievler), Şirinevler(Bahçeliever), Soğanlı(Bahçelievler), İsmetpaşa(Sultangazi), Ahmet Yesevi(Pendik), Cevizli(Maltepe) olarak belirlendi.

You may also like