İsimli Görüşme Odaları, mağdurla fail ortasında ‘duvar’ misyonu görüyor

İstanbul Adliyesi’nde 2017 yılında kurulan İsimli Görüşme Odaları, bilhassa çocuklarla cinsel istismar ve şiddet cürmü mağdurlarının kendilerini …

By

İstanbul Adliyesi’nde 2017 yılında kurulan İsimli Görüşme Odaları, bilhassa çocuklarla cinsel istismar ve şiddet cürmü mağdurlarının kendilerini daha rahat tabir edebilmelerini sağlamak için etkin halde kullanılıyor.

Adalet Bakanlığının kararıyla 70 vilayetteki 80 adliyede kurulan, 90 adet İsimli Görüşme Odası, “kırılgan grup” olarak isimlendirilen, çocuk, yaşlı, engelli, cinsel kabahat ve aile içi şiddet hatası mağdurlarının söz ve beyanlarının alınması için 3 Nisan 2017’de faaliyete geçirildi.

Bu kapsamda, Çağlayan’daki İstanbul Adalet Sarayı’na da her biri yan yana bekleme, görüşme ve müşahede isimli 3 odadan oluşan 2 İsimli Görüşme Odası kuruldu.

Adliyenin 7. katındaki Çocuk Kabahatleri Soruşturma Ofisi’nin bulunduğu alanda kurulan görüşme odaları, soruşturma savcılarının talimatı yahut mahkeme kararlarıyla kullanılıyor. 2017 yılından bugüne kadar İstanbul Adliyesi’nde toplam 504 görüşme gerçekleştirilirken bunlardan 307’si geçen yıl yapıldı.

İstanbul Adliyesi İsimli Görüşme Odaları ve İsimli Dayanak ve Mağdur Hizmetleri Müdürlüğü’nden sorumlu Cumhuriyet savcısı Ümit Babayiğit, odaların kullanımıyla ilgili AA muhabirine açıklamada bulundu.

İsimli dayanak vazifelileri de görüşme odalarında canlandırma yaparak sistemin işleyişi hakkında AA’ya ayrıntılı bilgi verdi.

Yapılan canlandırmaya nazaran, Ses ve Manzara Bilişim Sistemi (SEGBİS) donatılarıyla hazırlanmış görüşme odasına, her ikisi de toplumsal uzman olan görüşmecilerden biri mağdur yerine geçti.

Müşahede odasıyla ilişki sağlayabilmek için kulaklık takan uzman, savcının yahut hakimin sorusunu, uygun bir söz biçimiyle mağdura yöneltti.

Savcı Babayiğit ise, uzmanla mağdurun görüşmesini, bitişikte bulunan müşahede odasındaki ekrandan SEGBİS aracılığıyla takip etti.

İsimli Takviye Merkezi Müdürlüklerine bağlı olan İsimli Görüşme Odaları’nın, kırılgan kümedeki bireylerin mağdur ve şahit olarak söz vermelerinde mahkemelere ve savcılıklara yardımcı olmak maksadıyla kullanıldığını anlatan Babayiğit, bu odaların da 3’er kısımdan oluştuğunu anlattı.

Babayiğit, bunların da “bekleme”, “görüşme” ve hakim yahut savcının bulunduğu “gözlem” odası olduğunu belirterek, şunları kaydetti:

“Gözlem odasında hakim ve savcının yanı sıra taraf avukatları da bulunabiliyor. İzleme odasında olanlar, sorulması gereken soruları kulaklık vasıtasıyla düğmeye basarak isimli görüşmeciye iletiyorlar. İsimli görüşmeci bu soruyu kırılgan kümedeki insanların ikincil örselenmelerine mani olacak formda soru haline getirerek yöneltiyor. Verilen yanıtları biz zati izleme odasından duyuyoruz. Gerektiği durumlarda yinelenen yahut açılması gereken soruları buradan yönlendiriyoruz.”

Mağdurların söz verme zahmeti yaşayabildiğine işaret eden Babayiğit, “Aile mahkemeleri, çocuk mahkemeleri ve ceza mahkemelerindeki davalarda tabir verme zahmeti çeken beşerlerle karşılaşılabiliyor. Bunlar çocuk olabilir, kabahatin niteliği nedeniyle konuşmakta zahmet çeken beşerler olabilir ve isimli sistemin verdiği çekinceden ileri gelen kırılganlıklar olabilir. O insanların söz veremediği kanaatine vardığında hakim yahut savcı, bu odaların kullanılmasını gerekli görürse bizden isteyebiliyor.” diye konuştu.

– “Amaç faille mağdurun karşı karşıya gelmemesini sağlamak”

Babayiğit, görüşme odası ile müşahede odasının yan yana ve birbirine SEGBİS ile bağlı olduğunu anlatarak, birçok mahkemede SEGBİS’in mevcut olduğunu, gereksinim duyulduğunda randevu sistemiyle getirilen şahit ya da mağdurun, temel duruşmanın yapıldığı salonla temas kurularak görüşmenin sağlandığını söyledi.

İsimli Görüşme Odalarında en kıymetli uygulama alanının cinsel hata mağduru bayanlar yahut çocukların, hatanın failiyle karşı karşıya gelmemesini sağlamak olduğunu belirten Babayiğit, ceza sisteminden korkması nedeniyle tabir zahmeti çeken çocuklar için de odaların kullanımının yaygın olduğunu lisana getirdi.

Babayiğit, soruşturma etabında, evraklar bâtın olduğu için bu evrede alınan tabirler için müşahede odasında yalnızca savcının bulunduğu ve odaların daha çok soruşturma etabında kullanıldığını anlatarak, mahkeme kademesindeki belgelerdeki söz sürecinde ise taraf avukatlarının müşahede odası yahut duruşma salonunda bulunabildiğini kaydetti.

İsimli görüşme odalarının yaygınlaşması için Adalet Bakanlığı ile birlikte ağır uğraşları olduğuna değinen Babayiğit, tarafların da muhtaçlık olduğunda mahkemelerden talepte bulunmasını rica etti.

– “Bekleme odası özel olarak tasarlandı”

İstanbul Adliyesi İsimli Dayanak ve Mağdur Hizmetleri Müdürü Gaye Özmen ise sade tonlarda boyanmış, oyuncaklar, rahat koltuklar, fotoğraf, kitap ve televizyonun bulunduğu bekleme odasında, İsimli Görüşme Odalarının kullanımıyla ilgili ayrıntıları anlattı.

Bekleme odasının dekorasyonunu yaparken, başkanlıkla birlikte, çocukların nasıl rahat edebileceğini düşündüklerini belirten Özmen, “Renkleri, kitapları, oyuncakları seçerken çok dikkat ettik. Zira yandaki görüşme yapılan odada, büyük ihtimalle yaşanan travmatize bir olayla ilgili mağdurumuz görüş bildirecek, yaşadıklarını anlatacak. Onun öncesinde bir ‘rahatlama odası’ olarak tanımlayabiliriz burayı. Emelimiz buydu.” dedi.

Özmen, bekleme odasında, 30 dakika kadar vakit geçirilebildiğini anlatarak, “Süre uzayacaksa, çocuğu ailesi yahut avukatlarıyla birlikte öteki bir salona da alabiliyoruz. Mağdurun muhtaçlığına bağlı olarak bu odada uzmanla tek de olabiliyor. Ne yazık ki bazen kabahatin faili anne yahut baba da olabiliyor. Ya da çocuk onların yanında anlatmaktan ve olmaktan utanç duyabiliyor, korkabiliyor, istemeyebiliyor. Uzmanımız çocukla ya da kırılgan kümeye bağlı mağdurla görüşüyor. Burada kiminle birlikte olmak isterse o şahısla kalmasına müsaade veriliyor.” diye konuştu.

Mağdurla ya da şahitle görüşmeyi yapacak kişinin, isimli dayanak vazifelileri olarak atanan toplumsal hizmet uzmanı, psikolog ve pedagog olduğunu belirten Özmen, “Görüşme yapılan odada mağdurla sadece bu misyonlu arkadaşlarımız bulunuyor. Uzman, evvel belgeyi okuyup, hakimlerimizle liderlerimizle savcılarımızla görüşüyor, akabinde mağdurla bekleme odasında görüşüyor. Teknik süreçler için yani mahkemeye bağlanma, çocuğun duruşma salonuna girmeden tabirinin alınmasına aracı olmak için yan odada görüşmelere devam ediyorlar.” sözlerini kullandı.

– “Bugüne kadar konuşmak istemeyen mağdur olmadı”

Özmen, bekleme odasında çocuğa, neler yapılacağının ve yandaki görüşme odasının ne olduğunun hem fiziki olarak gösterildiğini hem de bazen çizimle anlatıldığını kaydederek, “Uzman arkadaşımız yardımcı oluyor, neler olacağını anlatıyor. Çocuk konuşmak istemeyebilir, çok doğal bir süreç bu. Fakat biz onu elimizden geldiğince, yıpranmaması için bir daha buraya gelmesini engellemek ismine, konuşmasının ve konuşmamasının nasıl tesir edeceğini anlatıyoruz. Bugüne kadar da konuşmak istemeyen mağdur olmadı. Arkadaşlarımız hepsini açabildi, yardımcı olabildi, o mevzuda uzmanlarımız çok başarılıdır.” halinde konuştu.

Uzmanların görüşme sonrası, çocuğa yönelik uygulanması gereken önlemlerle ilgili bir rapor hazırladığına işaret eden Özmen, şunları söyledi:

“Uzman arkadaşlarımız, çocuğun tabiri yaşına uyumlu mudur? Anlattıkları ortasında çelişkiler var mıdır? Çocuğun üzerinde bir baskı var mıdır? Çocuğun motivasyonu, kullandığı sözlerin yaşına uygun olup olmadığının ve çocuğun bundan sonra nasıl bir süreçte olması gerektiğini anlatan bir rapor yazıyor.

Mağdur olmak çok güç, çocuk mağdur olmak daha da sıkıntı. Sanıkla birebir ortamda olmaması için isimli görüşme odalarımızın yaygınlaştırılmasını, avukatların, mağdurların ve ailelerin bunu talep etme hakkı olduğunu hatırlatmak istiyoruz. Yargıçlarımız, savcılarımız, liderlerimiz bu odayı kullanıyor. Tüm Türkiye’de daha çok kullanılmasını ümit ediyoruz. En büyük temennimiz daha az mağduriyetin yaşanması.”

You may also like