Elektronik ortamda iletilen talimatlar, yazılı buyruk kabul edilir mi?

Soru: Yazılı buyruktan illa resmi yazı ile imzalı bir evrak mi anlaşılmalı, yoksa yazılı olarak amirden gelen mail ya da öteki elektronik …

By

Soru: Yazılı buyruktan illa resmi yazı ile imzalı bir evrak mi anlaşılmalı, yoksa yazılı olarak amirden gelen mail ya da öteki elektronik ortamlardan gelen talepleri yazılı buyruk üzere pahalandırmak mümkün olur mu?

Yanıt: Anayasanın 137. hususunda, “Kamu hizmetlerinde rastgele bir sıfat ve suretle çalışmakta olan kimse, üstünden aldığı buyruğu, yönetmelik, tüzük, kanun yahut Anayasa kararlarına alışılmamış görürse, yerine getirmez ve bu karşıtlığı o buyruğu verene bildirir. Fakat, üstü buyruğunda ısrar eder ve bu buyruğunu yazı ile yenilerse, buyruk yerine getirilir; bu halde, buyruğu yerine getiren sorumlu olmaz.
Konusu kabahat teşkil eden buyruk, hiçbir suretle yerine getirilmez; yerine getiren kimse sorumluluktan kurtulamaz.
Askeri hizmetlerin görülmesi ve tez hallerde kamu tertibi ve kamu güvenliğinin korunması için kanunla gösterilen istisnalar gizlidir.” denilmektedir.

Emsal biçimde, 657 sayılı Kanunun Devlet memurlarının vazife ve sorumlulukları başlıklı 11. hususunda, “Devlet memurları kanun, tüzük ve yönetmeliklerde belirtilen asıllara uymakla ve amirler tarafından verilen misyonları yerine getirmekle yükümlü ve misyonlarının yeterli ve gerçek yürütülmesinden amirlerine karşı sorumludurlar.
Devlet memuru amirinden aldığı buyruğu, Anayasa, kanun, tüzük ve yönetmelik kararlarına karşıt görürse, yerine getirmez ve bu tersliği o buyruğu verene bildirir. Amir buyruğunda ısrar eder ve bu buyruğunu yazı ile yenilerse, memur bu buyruğu yapmağa mecburdur. Lakin buyruğun yerine getirilmesinden doğacak sorumluluk buyruğu verene aittir.
Konusu hata teşkil eden buyruk, hiçbir suretle yerine getirilmez; yerine getiren kimse sorumluluktan kurtulamaz.
Tez hallerde kamu nizamının ve kamu güvenliğinin korunması için kanunla gösterilen istisnalar gizlidir.” kararları yer almaktadır.

Anayasa ve 657 sayılı Kanunun üstte yer verilen kararlarında konusu hata oluşturmayan lakin mevzuata karşıt olduğu bedellendirilen buyruk konusunda memurun yapabileceği; buyruğu yerine getirmemek, mevzuata karşıtlığı amire bildirmek, buyruğun yerine getirilmesinin yazılı olarak bildirilmesi durumunda ise emre uygun davranmaktır. Bu sistem ile mevzuata muhalif süreç yapmaktan çekinen memura garanti sağlanmakta, amire ise mevzuyu tekrar kıymetlendirme imkanı sunulmakta, sevk ve yönetim yetkisine bağlı olarak sorumluluğu alması sağlanmaktadır. Gelecekte olabilecek bir soruşturmada memur yazılı buyruğu göstererek sorumluluktan kurtulabilecektir.

Memurun hukuka tersliği amirine bildirmesinde hal koşulu aranmamış olup bildirimin yazılı yahut kelamlı olması mümkündür. Lakin amirin buyruğun yerine getirilmesi konusundaki ısrarının yazılı olması zaruridir. Yazılı ısrar bir form kaidesine tabi olacak mıdır? Yani resmi yazışma kurallarına uygun olmalı mıdır yoksa ıslak imzalı bir evraka not düşülmesi yahut Elektronik Evrak İdare Sisteminde evraka not eklenmesi yazılı biçim kuralını sağlar mı? Mevzuatta buna ait bir düzenleme bulunmamaktadır.

Resmi Yazışmalarda Uygulanacak Yöntem ve Asıllar Hakkında Yönetmeliğin 3. hususunda, “Resmi yazışma”, Yönetimlerin kendi içlerinde, birbirleriyle yahut gerçek ya da hukukî şahıslar ile bağlantı sağlamak hedefiyle inançlı elektronik imza kullanarak elektronik ortamda ve zarurî hallerde yahut fevkalâde durumlarda el yazısıyla atılan imza ile fizikî ortamda yürüttükleri süreç olarak tanımlanmıştır.

Yönetmeliğin 4. unsurunda, “(1) Kamu kurum ve kuruluşlarınca resmi yazışmalar, elektronik ortamda e-Yazışma Teknik Rehberi’ne uygun olarak hazırlanan ve inançlı elektronik imza ile imzalanan dokümanlarla yapılır. Bu evraklar, elektronik ortamda muhatapları ile paylaşılır ve elektronik ortamda saklanır. Ayrıyeten inançlı elektronik imza ile imzalanan evraklar, çıktısı alınarak el yazısıyla atılan imza ile imzalanmaz ve fizikî ortamda saklanmaz.

(2) Mecburî hallerde yahut harika durumlarda resmi yazışmalar, el yazısıyla imzalanan evraklarla yapılır. Bu evrakların gönderilmesi ve saklanması fizikî ortam kaidelerine nazaran gerçekleştirilir.” kararlarına yer verilmiştir.

Sonuç olarak yazılı buyruk uygulamasının mevzuata muhalif süreç yapmaktan çekinen memura sağlanan garanti ile amirin sevk ve yönetim yetkisi ortasında bir istikrar kurulmasını sağlamaya yönelik olduğu dikkate alındığında; yazılı buyruğun türel manada bir mesned oluşturabilmesi için olağan devirlerde resmi yazışmanın tabi olduğu yordama tabi olması gerektiğini; şeffaf, hesap verebilir, hukuka uygun bir yönetimde silinmesi, değiştirilmesi, inkar edilmesi mümkün olan usullerin kullanılamayacağını, bu yolların memura kâfi garantiyi sağlamayacağını ve yönetimde keyfi uygulamalara yol açabileceğini değerlendirmekteyiz.

You may also like