Bayan cinayeti haberlerinde, görsellerin kullanım formu mağduriyeti artırıyor

– Siyaset, İktisat ve Toplum Araştırmaları Vakfı (SETA) Araştırmacısı Kevser Hülya Akdemir, Türk medyasında bayana şiddet ve bayan cinayeti …

By

– Siyaset, İktisat ve Toplum Araştırmaları Vakfı (SETA) Araştırmacısı Kevser Hülya Akdemir, Türk medyasında bayana şiddet ve bayan cinayeti haberlerinde görsellerin kullanımındaki kusurların mağduriyetleri daha da artırdığını kaydetti.

AA muhabirinin sorularını yanıtlayan Akdemir, Türk medyasında bayan cinayetlerinin ve bayana şiddetin ele alınışına ait değerlendirmelerde bulundu.

Akdemir, bayanların toplumda değişen pozisyonunun çağdaşlaşmanın de tesiri ile epeyce sık gündeme geldiğini belirterek, bayanların çeşitlenen ve çoğullaşan statülerinin getirdiği hakların birçok vakit bu hakların ihlalinin neden olduğu cürümlerle birlikte anıldığını söyledi.

Bayanlara yönelik işlenen cürümlerin başında yaşama hakkını gasp eden cinayetlerin geldiğini vurgulayan Akdemir, bayan cinayetlerinin tahlilinde asıl olan toplumun probleme olan bakış açısının gerçek inşa edebilmesi olduğunu kaydetti.

Akdemir, bayanın toplumda ya da medyada değişmez bir yeri olduğunu düşünmediğini anlatarak, “Toplumda bayan sıkıntısına farklı yaklaşan birçok küme var. Lakin medyanın toplumun görüşünü şekillendirmedeki tesiri sorgulanamaz derecede büyük bence. Bu nedenle bilhassa bayanlara dair işlenen cürümlerin medyaya yansıma biçimleri bayanlara yönelik toplumun makul bir kesitinde var olan yanlış algıları ve genel kabulleri yıkmaya yönelik olmalı.” diye konuştu.

Medya ve toplumun yalnızca olayları aktarmak ve öğrenmek üzerine değil bayan cinayetleri üzere problemleri durdurmak üzerine bir sistem inşa etmesi gerektiğini lisana getiren Akdemir, bayan cinayetlerinin haberleştirilmesi konusunda hazırladığı rapora değindi.

Akdemir, bayan cinayetlerinin haberleştirilmesi ve medyaya yansıma hallerini incelediği raporu hazırlamaya başlarken evvel ulusal ve memleketler arası yayın prensiplerini ve basın meslek maddelerine baktığını söyledi.

Araştırmaları sonucunda dünyanın rastgele bir yerinde bayanlara karşı şiddet haberlerinin transferi üzerine belirlenen net kriterler olmadığı sonucuna ulaştığını aktaran Akdemir, şöyle devam etti:

“Rapordaki kriterler birçok kaynağın taranmasının akabinde yanlış gerekçelendirme, infial oluşturma-korku uyandırma, cürmü sıradanlaştıracak formda söz kullanımı, belli bir kümesi gaye gösterme, failin ruhsal durumunun ön plana çıkarılması, failin kurbanla yakınlık derecesini ön plana çıkarak halde yanlış tanımlanması, kurban öyküsü ve hatalı kıssası transferinde daha çok hatalının kıssasına odaklanılması ve mağdurların kanlı-yaralı hallerini ya da olay yeri imgelerini yansıtacak formda yanlış haber görseli kullanımı olarak belirlendi. Çoğunlukla dağınık halde bulunan kriterlerin ise uygulanıp uygulanmadığını denetim eden bir sistem geliştirilmemiş. Bayanlara karşı şiddet haberlerinin sunumu için öncelikle yasa niteliği taşıyan ve şahısların inisiyatifine bırakılmayan derli toplu bir kriter şeması belirlenmeli diye düşünüyorum. Sonrasında da bu kriterlerin uygulanıp uygulanmadığını denetim eden, hem kamu yetkililerinin hem medya çalışanlarının ve bayan sivil toplum kuruluşlarının direkt dahil olabildiği bir denetleme düzeneği olması büyük değişimleri beraberinde getirebilir. Denetleme düzenekleri her vakit cezai sürecin bir evvelki adımı ya da kısıtlama olarak düşünülüyor lakin benim kast ettiğim medya araçlarına yanlışsız yönlendirmenin yapıldığı, toplumun taleplerinin net söz edildiği bir sürecin geliştirilmesi. Ayrıyeten teşvik edici olması açısından gerçek örneklere ödül sistemini de içinde barındırmalı.”

– “En değerli vazife medya çalışanlarına düşüyor”

Akdemir, bayan cinayetlerinin haberleştirilmesi noktasında en değerli vazifenin medya çalışanlarına düştüğüne dikkati çekerek, “Bu nedenle medya organlarının çalışanlarına gerekli bilgilendirmelerde bulunması, bu hususta fikir sahibi olmaları için eğitimler sunması gerekiyor diye düşünüyorum. Dikkatsiz hazırlanan haberler toplumda olumsuz tesire neden oluyor lakin bunların büyük bir kısmı kasıtlı hazırlanan berbat haberler değil. Vakit zaman gerçekleşen kusurların bir kısmı bu alanda kâfi bilgi birikimine sahip olmamaktan kaynaklanıyor. Bu nedenle medya araçları çalışanlarına ilgili etik prensipleri ve uygun habercilik lisanını anlatan eğitimler vermeli ve bu mevzuda net bir yazım kuralı belirlemeli.” diye konuştu.

Medya alanında tesirli olan mesleksel örgütler ve sivil toplum kuruluşlarının da bayan cinayetlerine dair yayınlanan haberlerin takipçisi olması gerektiğini anlatan Akdemir, gazetecilik meslek unsurlarına ve cinayet haberlerini transferine dair habercilik bedellerine karşıt bir durumun ilgili kurumlarla paylaşılmasının ehemmiyetine işaret etti.

– Bayan cinayeti haberlerinde görsel kullanımı

Akdemir, bayan cinayetlerinin medyadaki sunumunda görsellere dikkat edilmesi gerektiğini belirterek, “Bu tıp olayları haberleştirilirken olay yeri, hata aleti, mağdurun kanlı ve yaralı manzaraları, ceset fotoğrafı ve faillerin gülümseyen halleri görsel olarak kullanılmamalı. Ayrıyeten kurban ile empati kurulmasını zorlaştıracak formda failin gündelik manzaralarına yer verilmemesi gerekir. Birçok haberde cinayeti işleyen bireylerin mağdurla yakınlık derecesi ön planda. Örneğin fail şayet eski sevgilisi ise haberlerde evvelce kurbanla birlikte çekilmiş fotoğraflarına yer verildiği görülüyor sık sık. Bununla birlikte bir de ‘ayrılmak istediği erkek arkadaşı tarafından öldürüldü’ ya da ‘boşandığı eşinin diğeriyle evleneceğini duyunca öldürdü’ üzere başlıklar konulduğunda okuyan şahıslara cinayete dair bir münasebet sunulmuş oluyor. Bilhassa toplumsal medyadan paylaşılan bu üzere haberlerin altındaki yorumlarda ‘haketmiş’ üzere sözlere bile rastlamak mümkün. Bu nedenle başlık ve görsel tercihi epey değerli. Haberlerde failin tutuklu ya da yargılanırken çekilen fotoğrafı kullanılması daha yanlışsız olacaktır. Kamu faydası olmadıkça cinsel hücum mağdurlarının manzaraları kullanılmaması da tekrar literatürde değinilen bahislerden biri.” tabirlerini kullandı.

You may also like