AYM, şehirlerarası karayollarında şov yürüyüşü yapılamayacağına dair kuralın iptal münasebetini açıkladı

Şehirlerarası Karayollarında Şov Yürüyüşleri Düzenlenemeyeceğini Öngeren Kuralın İptali Anayasa Mahkemesi 10/9/2020 tarihinde E.2020/12 …

By

Şehirlerarası Karayollarında Şov Yürüyüşleri Düzenlenemeyeceğini Öngeren Kuralın İptali

Anayasa Mahkemesi 10/9/2020 tarihinde E.2020/12 numaralı belgede, 2911 sayılı Toplantı ve Şov Yürüyüşleri Kanunu’nun 22. unsurunun birinci fıkrasında yer alan “…ve şehirlerarası karayollarında şov yürüyüşleri düzenlenemez.” ibaresinin Anayasa’ya ters olduğuna ve iptaline karar vermiştir.

İtiraz Konusu Kural

İtiraz konusu kuralda şehirlerarası karayollarında şov yürüyüşleri düzenlenemeyeceği karar altına alınmıştır.

Müracaat Münasebeti

Müracaatta özetle, şov yürüyüşünün yapılacağı yerin belirlenmesinde o yeri kullanacak başka bireylerin hak ve özgürlüklerinin de gözetilmesi gerektiği fakat kuralla bu türlü bir kıymetlendirme yapılmadan kategorik olarak yasak getirildiği belirtilerek kuralın Anayasa’ya karşıt olduğu ileri sürülmüştür.

Mahkemenin Değerlendirmesi

Anayasa’nın 34. hususunda teminat altına alınan toplantı ve şov yürüyüşü düzenleme hakkı, bireylerin fikir açıklamalarında bulunmak gayesiyle açık yahut kapalı yerlerde bir ortaya gelebilme serbestisini korumaktadır. Kelam konusu hak, tabir özgürlüğü ile birlikte demokratik toplumun temelini oluşturmaktadır.

Dava konusu kural, şehirlerarası karayollarında şov yürüyüşü düzenlenemeyeceğini öngörmek suretiyle toplantı ve şov yürüyüşü düzenleme hakkını yer istikametinden sınırlamaktadır.

Anayasa Mahkemesi, toplantı ve şov yürüyüşü düzenleme hakkının yer istikametinden sonlandırılmasına ait temel yaklaşımını, 2911 sayılı Kanun’un 22. hususunun birinci fıkrasında yer alan “Genel yollar …” ibaresinin iptaline karar verdiği 28/9/2017 tarihli ve E.2014/101 ve K.2017/142 sayılı kararında ortaya koymuştur.

Anılan kararda toplantı ve şov yürüyüşünün diğerlerinin günlük hayatlarını bir ölçü zorlaştırmasının kaçınılmaz olduğu, genel yolların farklı hedeflerle kullanımının, farklı özgürlüklerin çatışmasına yol açabileceği, lakin temel hak ve özgürlüklerin çatışması durumunda özgürlükler ortasında makul bir istikrar kurularak mümkün olduğu ölçüde her ikisinin de korunduğu bir yolun benimsenmesi gerektiği, bu bağlamda genel yollarda toplantı düzenlenmesinin bu yolları kullanan şahısların seyahat özgürlüklerini kısıtlamasının, otomatik olarak bu yollarda toplantı yapılmasının yasaklanmasını gerektirmeyeceği belirtilmiştir.

Trafik nizamının aksaması kamu sistemini ve öteki bireylerin seyahat özgürlüğünü tesirler. Bu prestijle kuralla getirilen sınırlamanın legal bir emelinin bulunduğu anlaşılmaktadır.

Şov yürüyüşünün yapılacağı güzergah belirlenirken trafik nizamının aksamamasına mutlak bir üstünlük tanınması, toplantı ve şov yürüyüşü düzenleme hakkı ile kamu tertibi ve diğerlerinin hak ve özgürlükleri ortasındaki istikrarın toplantı ve şov yürüyüşü düzenleme hakkı aleyhine orantısız bir formda bozulması sonucunu doğuracaktır. Çünkü Anayasa Mahkemesinin evvelki kararlarında da işaret edildiği üzere toplantı ve şov yürüyüşünün oburlarının günlük ömürlerini bir ölçü zorlaştırması kaçınılmaz olup demokratik toplumda bunun müsamahayla karşılanması gerekir.

Yürüyüşün yapılacağı yerin belirlenmesinde diğerlerinin hak ve özgürlüklerine mutlak bir üstünlük tanınması durumunda, yalnızca makul yerler şov yürüyüşü güzergahı olacak, geri kalan yerler ise mutlak olarak yasaklanmış alan sayılacaktır. Halbuki kimi durumlarda gerçekleştirilecek yürüyüşlerin muhataplarını etkileyebilmesi bakımından düzenlendiği yerin, seçilen güzergahın büyük bir kıymeti bulunmaktadır. Demokratik bir toplumda zorlayıcı bir neden bulunmadıkça şahısların şov yürüyüşünü düzenleyecekleri yeri seçebilmeleri gerekir.

Bir yerde şov yürüyüşünün düzenlenmesi nedeniyle trafiğin aksaması gündelik hayatı çok ve katlanılamaz derecede zorlaştırıyorsa anayasal unsur ve kurallara uygun davranılması kuralıyla kelam konusu hakkın sınırlanması mümkündür. İtiraz konusu kuralda ise zorlaştırmanın boyutuna yönelik rastgele bir düzenleme öngörülmeksizin şehirlerarası karayollarında şov yürüyüşünün düzenlenmesi kategorik olarak yasaklanmaktadır. Bu prestijle toplantı ve şov yürüyüşü düzenleme hakkına getirilen sınırlamanın mecburî bir toplumsal gereksinimi karşılamadığı ve demokratik toplum nizamının gereklerine uygun bir sınırlama olmadığı değerlendirilmiştir.

Anayasa Mahkemesi açıklanan nedenlerle kuralın Anayasa’ya muhalif olduğuna ve iptaline karar vermiştir.

You may also like