Aşı olmak mecburî tutulabilir mi? İşte yanıtı

Hürriyet müellifi Oya Armutçu, yeni tip koronavirüse (Kovid-19) geliştirilen aşılar için geri sayım sürerken, başı karışık birçok okurunun …

By

Hürriyet müellifi Oya Armutçu, yeni tip koronavirüse (Kovid-19) geliştirilen aşılar için geri sayım sürerken, başı karışık birçok okurunun kendisine “Aşı olmak zarurî tutulabilir mi?” diye sorduğunu belirtti.

“Aşı terslerinin yürüttüğü kampanyanın da tesiriyle birçok kişinin çekinceleri var. Aşıdan korkuyorlar” diyen Armutçu, Prof. Dr. Ersan Şen’in bahse dair açıklamalarına da yer verdiği yazısına şöyle devam etti:

“Virüse karşı bağışıklık kazanılabilmesinin tek silahı aşı ile ilgili bu kritik soruyu mevzuat kararları ve yüksek mahkeme kararları ışığında yanıtlamak istiyorum. Şu anda salgın nedeniyle herkesin aşı olmasını mecburî tutan bir yasal düzenleme yok. Anayasa Mahkemesi (AYM) ve Yargıtay’ın aşı konusundaki içtihatları farklı.

AYM’den ihlal

AYM Genel Heyeti, beş yıl evvel 11 Kasım 2015 tarihli Halime Sare Aysal kararında, yasallık ögesi bulunmadan ebeveynin isteği olmaksızın sıhhat önlemi yolu ile çocuğa mecburî aşı yapılmasının Anayasa’ya ters olduğuna vurgu yapmıştı. İhlal kararı verilmiş ve bu bahiste yasal düzenleme yapılması gereğine işaret edilmişti. AYM’nin kararı yayımlanmasına karşın ortadan geçen süreçte yeni bir aşı düzenlemesi yapılmadığını belirtelim.

Yargıtay’dan vize

AYM’nin tersine Yargıtay zarurî aşıya vize veriyor. Son olarak Yargıtay 19. Ceza Dairesi, Mersin’de çocuklarına mecburî aşı yapılmasına istek göstermeyen ailenin itirazı üzerine karar aldı. Hukuk savaşına giren ailenin Adalet Bakanlığı’na ‘kanun faydasına bozma’ başvurusu üzerine evrak Yargıtay’a taşındı.

Yargıtay, aşının Sıhhat Bakanlığı’nca belirlenen ‘genişletilmiş bağışıklık programı’ uyarınca yapılması zarurî aşılardan olduğuna dikkat çekerek, ‘çocuğun üstün yararı’ olduğu için anne-baba isteği aranmayacağını kayda geçirdi. Yargıtay 5 Kasım 2015 tarihinde oybirliğiyle verdiği kararında, ‘Ana ve babanın aşı uygulamasına istek göstermemeleri halinde, çocuğun üstün faydasına açıkça ters olan bu durumda ana-babanın isteği aranmaz’ dedi.

Aşı vizesi veren lider ne dedi?

Aşı kararının altında imzası olan eski Yargıtay 19. Ceza Dairesi Lideri Ramazan Özkepir’le konuştum. AYM ve Yargıtay içtihatları ortasında çelişki doğduğunu, ihlal kararının kişisel müracaat üzerine evraka mahsus verildiğini, Yargıtay’ın aşı kararının hukuken geçerliliğini ortadan kaldırmayacağını söyledi.

Özkepir, başta çocuklar olmak üzere aşılama uygulamasındaki tereddütleri ve yargı kurumları ortasındaki yorum farklılıklarını gidermek için 90 yıllık Genel Hıfzıssıhha Kanunu’nda ivedilikle güncelleme yapılması gerektiğini vurguladı.

Prof. Şen: Zarurî aşı anayasaya karşıt olmaz

Prof. Dr. Ersan Şen’in ortalarında bulunduğu birçok hukukçuya nazaran Genel Hıfzıssıhha Kanunu uyarınca zarurî aşı uygulaması getirilmesi mümkün. Prof. Şen’in değerlendirmesi ise bakın şöyle:

‘Anayasa’nın ilgili kararları ile Genel Hıfzıssıhha Kanunu’ndaki düzenlemeler doğrultusunda, muhtemel bir mecburî aşı uygulamasının getirilmesi halinde, Anayasa’ya tersliğin oluşmayacağı ileri sürülebilir. Bu müdahalenin yasallık kaidesini karşılaması zaruridir, lakin bu kanunların şeklen var olması kâfi değildir. Kanunla sınırlama ölçütü; sınırlamanın erişilebilirliğini, öngörülebilirliğini ve nihailiğini söz etmektedir.

Yeni düzenleme getirildiği takdirde; vatandaşlar, uygulanacak olan hukuk kurallarının varlığı ile içeriği hakkında kâfi bilgiye sahip olacaktır. Bu sebeple, mecburî aşı uygulaması için yasal düzenleme yapılmasının yerinde olacağı kanaatindeyiz.

‘Yeni kanuna gereksinim var’

Hıfzıssıhha Kanunu uyarınca mecburî aşı uygulamasının getirilmesi mümkün olsa da bu uygulamanın nasıl gerçekleşeceği, aşılama sürecinden evvel vatandaşların ve vatandaş olmayanların nasıl bir denetimden geçirileceğinin bu kanunda net bir biçimde ortaya koyulmadığı görülmektedir. Bu konuların açıklığa kavuşturulabilmesi için ulaşılabilir, açık ve anlaşılabilir bir düzenlenmenin getirilmesi gerekir. Ayrıyeten doğabilecek ziyanların önlenmesi, bundan kaynaklanan sorumluluklar ve alınması gereken tedbirlerle ilgili TBMM’de görüşülme yapılması, gerekli kararların alınması ve kanunun çıkarılması gerekir.

Yaşanan pandemi süreci göstermiştir ki 1930’da yürürlüğe giren Hıfzıssıhha Kanunu gözden geçirilmeli ve güncellenmelidir. Vaktin çok başarılı bir düzenlemesi olan bu kanun, ortadan geçen 90 yıl sonrasında vaktin şartlarına uygun hale getirilmelidir.’

You may also like