7 soruda ifşa

Hürriyet’ten Oya Armutuç’nun haberine nazaran: Toplumsal medyada başlayan zincirleme ifşa akımı çok sayıda müellifle ilgili cinsel atak …

By

Hürriyet’ten Oya Armutuç’nun haberine nazaran: Toplumsal medyada başlayan zincirleme ifşa akımı çok sayıda müellifle ilgili cinsel atak argümanlarıyla devam ederken, gözler bu cürümlerin takibine çevrildi. Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Ceza ve Ceza Muhakemesi Hukuku Anabilim Kolu öğretim vazifelisi Prof. Dr. İhtilal Güngör, Hürriyet’in sorularını şöyle yanıtladı:

1) Toplumsal medyadan ifşa hukuken ne manaya geliyor?

Kişinin kendisine karşı işlenmiş bir hatası açıklamasıdır. Kişinin kendisine dönük kabahati ifşa etmesi, kural olarak hukuken bir sorumluluğunu gerektirmez. Herkes mağdur olduğu bir cürmü açıklayabilir. Bu açıklama toplumsal medyadan da yapılabilir.

2) İfşa ile iftira birbirinden nasıl ayrılır? Ortalarındaki ince çizgi nedir?

İfşa ile iftira ortasındaki ayrım ve ince çizgi, bu açıklamanın gerçeğe uygunluğudur. Cürüm ifşası gerçeğe alışılmamış ise, bu açıklamada yani ifşada bulunan kişinin TCK’nın “iftira” yahut “hakaret” hatasından sorumlu tutulması sonucunu doğurur. Kişinin kendisine karşı işlenmiş olduğu bir hatası ifşası, hak olarak görülüp hukuken bir sorumluluğu gerektirmezken, gerçeğe alışılmamış halde ifşa, iftira hatasını oluşturur ve sorumluluğu gerektirir. Hakkında isnatta bulunulan kişinin şikayeti üzerine iftira ve hakaretten ceza davası ve tazminat davası açılması kelam konusu olabilir.

3) Toplumsal medya ifşasında savcıların harekete geçmesi gerekiyor mu?

Hukukumuzda takibi şikayete bağlı ve şikayete bağlı olmayan cürüm ayrımı vardır. Cinsel taciz ve kolay cinsel hücum cürmü takibi, şikayete tabi hatalardır. Dolasıyla soruşturma konusu yapılabilmeleri için şikayetin merciine yani isimli makamlara yapılması gerekiyor. Toplumsal medyada yapılan ifşa geçerli bir şikayet başvurusu olarak değerlendirilemeyeceği için cinsel taciz ve kolay cinsel akın üzere kabahatlerde savcılar tabiatıyla harekete geçemezler. Lakin şikayete bağlı olmayan bir cürmün, tecavüzün yahut çocuğa karşı cinsel istismar kabahatinin işlenmesi halinde bu türlü bir durumda savcılar resen harekete geçebilir.

4) Paklar da gaye haline gelir mi?

Toplumsal medyadan ifşa hareketi sonucu temiz şahıslar de maksat haline gelebilir. Lakin, bu durumda iki noktaya dikkat edilmeli. Birincisi, diğerlerinin masumiyet karinesi ihlal edilmemeli. İkincisi ve daha kıymetlisi kişi bir maksat haline getirilmemeli. Toplumsal medyadan ifşa kampanyası sonucu örneğin bir kişi amaç haline getirilirse, linç teşebbüsüne maruz kalabilir. İnce çizgi bu. Doğrusu, cezalandırılması için isimli mercilere başvurulmasıdır. Saf insanların bu formda suçlanmasını önleyecek olan mevzu ise hakaretin ve iftiranın kanunda kabahat sayılmasıdır. Saf bir kişi toplumsal medyadan iftira ve hakarete uğrarsa, isimli mercilere şikayetçi olabilir.

Birtakım bireyler bazen sanatkarlar çıkıp, 20 yıl 30 yıl evvel tacize uğradıklarını söylüyorlar. Argüman edenin bunu ispatlaması mümkün değil. Dolasıyla bir dengeyi de gözetmekte yarar var. Ancak ifşada hukuken cezalandırılmasa da, kişi bakımından değerli sonuçlar oluyor. Kevin Spacey örneği var. Spacey hakkında onlarca erkek tarafından cinsel taciz suçlamasında bulunulmuş ve üç dava açılmıştı. Spacey, 1992 yılında taciz ettiği öne sürülen kişinin hayatını kaybetmesi nedeniyle yargılanmaktan kurtuldu.

5) Zincirleme ifşa hareketi tacizlerin ortaya çıkması için faydalı mı?

Zincirleme ifşa hareketinin Türkiye’de bir birinci olduğunu düşünüyorum. ABD’de yaygın örnekleri var. Tacizin toplumsal medyadan ifşasının bu tip hatalar açısından caydırıcı olabileceği fikrindeyim. Zira, taciz hatasını işleyen bireyler, mağdurun toplumdan utanacağı için bu fiili ifşa etmeyeceğini ve bu cürmün bilinmeyen kalacağını düşünerek cesaretlenirler.

6) İfşanın akabinde kişinin intihara sürüklenmesinde sorumluluk kimde?

Kanaatimce bu türlü bir durumda kimse tüzel olarak sorumlu tutulamaz. Zira ifşanın o kişiyi intihara sürüklemek kastıyla yapılmış olmasının ispatlanması gerekir. Bu türlü bir kasıt ortaya konmadıkça kişinin intiharından kimse sorumlu olmaz.

7) Dünyada uygulaması nasıl? Savcılar resen mi harekete geçiyor?

ABD’nin normatif tertibi Türkiye’den farklı. Kıta Avrupa’sındaki birçok ülkede de sistem Türkiye’dekine benzeridir. Cinsel taciz kabahatinin birçok Avrupa ülkesinde de takibi mağdurun şikayetine bağlıdır. Bu tip kabahatlerin takibinin şikayete bağlı olmasının nedeni de esasen mağduru korumaktır.

You may also like