‘Zorunlu aşı’ için yasal düzenleme kaide

Milliyet’ten Ayşegül Kahvecioğlu’nun haberine nazaran: Sıhhat Bakanı Fahrettin Koca’nın 2 Aralık’ta yapılan Bilim Konseyi toplantısının akabinde …

By

Milliyet’ten Ayşegül Kahvecioğlu’nun haberine nazaran: Sıhhat Bakanı Fahrettin Koca’nın 2 Aralık’ta yapılan Bilim Konseyi toplantısının akabinde Çin’den gelecek aşının 11 Aralık’tan sonra Türkiye’de olacağı, aşıların gerekli denetim ve müsaade süreçlerinden sonra öncelikli olarak sıhhat çalışanları ve 65 yaş üstü vatandaşlar ile yaşlı, engelli, muhafaza konutlarında kalanlar üzere toplu ve kalabalık yerlerde yaşayan yetişkinlere yapılacağı belirtilmişti. Bakan Koca da, aşı yaptırmanın mecburî tutulmayacağını ancak vatandaşı ikna edecek bilgilendirmelerin yapılacağını söz etti. Koca’nın açıklamasının akabinde doktorlar ve sıhhat çalışanları ikiye bölündü. Toplumsal medyaya da yansıyan bu tartışmada birtakım tabipler “sonuçlarını ve etkilerini” görmeden aşı yaptırmayacağını açıklarken, pek çok doktor de faz-3 kademesinden geçmiş aşıların hangi ülkeden geldiğine bakılmaksızın yaptırılması gerektiğine işaret etti.

Yasal düzenleme kaide

Anayasanın 17. unsurunda, “Tıbbi zorunluluklar ve kanunda yazılı haller dışında, kişinin beden bütünlüğüne dokunulamayacağı; isteği olmadan bilimsel ve tıbbi deneylere tabi tutulamayacağı” karar altına alınıyor. Anayasanın 13. hususuna nazaran de temel hak ve hürriyetler, sadece anayasanın ilgili unsurlarında belirtilen sebeplere bağlı olarak ve lakin kanunla sınırlanabiliyor. Yani Türkiye’de rastgele bir nedenle “zorunlu aşı” uygulamasının başlatılabilmesi, bu uygulamanın kanuna eklenmesi ile mümkün olabiliyor. Kelam konusu yetkinin yönetim tarafından kullanılabilmesi için, bu yetkinin kim tarafından, nasıl ve ne halde, hangi emelle kullanılacağını, kapsamını ve bireylerin buna karşı müracaat yollarını belirleyen yasal bir düzenleme yapılması gerekiyor.

Türkiye’de “zorunlu aşı uygulaması”, 1930’da çıkarılmış, fakat çok fazla değişiklik geçirmeden günümüze gelmiş Genel Hıfzıssıhha Kanunu’nda düzenlenirken, kelam konusu maddede Türkiye’de yaşayan herkesin zarurî aşılama kapsamına alınacağı tek aşının çiçek aşısı olduğu tabir ediliyor. Lakin 1977’den beri dünyada çiçek hastalığı görülmediğinden, 1980’den bu yana Türkiye’de çiçek aşısı uygulanmıyor.

Mevcut durumda bakanlığın rastgele bir hastalığa karşı “zorunlu aşılama” programı bulunmuyor. Fakat, difteri, boğmaca, tetanoz, kızamık, tüberküloz, poliomiyelit, hepatit B, kızamıkçık, kabakulak, pnömokok ve heamophilus influenza Tip b enfeksiyonları, hepatit A ve suçiçeği hastalıklarına karşı fiyatsız olarak tüm çocukların aşılanması hedefleniyor. Aşı yaptırmak istemeyen aileler ise “hastalıklar hakkında bilgilendirildiği ve aydınlatıldığı halde kendi özgür iradesiyle çocuğunun aşısının yapılmasına müsaade vermediğini” beyan edebiliyor.

23 bin aşı aksisi

Türk Tabipleri Birliği’nin datalarına nazaran 2011’de 183 aile çocuğuna aşı yapılmasını reddederken bu sayı 2017 sonunda 23 bin aileye ulaştı.

AYM kararlarında ‘yasal boşluk’ vurgusu

2015 yılında ikiz bebeklerine ziyanlı olduğu gerekçesiyle aşı yaptırmak istemeyen Cumhuriyet Savcısı Hüseyin Ayyayla hakkında, Ordu Aile ve Toplumsal Siyasetler Vilayet Müdürlüğü tarafından, bebekler için sıhhat tedbiri uygulanması istemiyle dava açılmıştı. Bunun üzerine Ayyayla da ferdi hak ihlali ve aşı onam alınma zaruriliği getirilmesi isteği ile idareyi mahkemeye vermişti. Davayı Ayyayla kazanırken, karar 2016’da Yargıtay tarafından da onanmıştı. Anayasa Mahkemesi (AYM), 2015’te, çocuğuna aşı yaptırmak istemeyen Halime Sare Aysal isimli vatandaşın çocuğuyla ilgili sıhhat önlemi uygulanmasına karar verilmesini hak ihlali saymış; aşı konusundaki benzeri bir öteki karar da Muhammed Ali Bayram’ın 2016’daki başvurusu üzerine verilmişti. AYM, kararlarının münasebetinde “ihlal” kararlarını somut yasal norm eksikliğine dayandırırken, maddede olmayan bir kararla şahısların aşıya zorlanamayacağını belirtmişti.

You may also like