Yedi başlıkta kamu idaresinde hemen tahlil bekleyen sıkıntılar

Yeni Şafak Gazetesi köşe muharrirlerinden Ahmet Ünlü bugünkü yazısında kamu idaresinde hemen tahlil bekleyen problemleri ele aldı. Ünlü …

By

Yeni Şafak Gazetesi köşe muharrirlerinden Ahmet Ünlü bugünkü yazısında kamu idaresinde hemen tahlil bekleyen problemleri ele aldı.

Ünlü yazısında:

1- Kamu vazifesine girişteki kelamlı imtihanlar masaya yatırılmalıdır

Kamu idaresinde kelamlı imtihanlar hemen masaya yatırılmalı ve kelamlı imtihanların alanı daraltılmalıdır. Hal bu türlü iken, kelamlı imtihan uygulaması giderek yaygınlaşmakta ve en alt seviyedeki memura kadar kelamlı imtihanlarla alım yolu tercih edilmektedir. Bilhassa yazılı imtihanlarda çok yüksek puan alan adayların kelamlı imtihanlarda başarısız kılınması çok büyük hayal kırıklıkları ve reaksiyonlara sebep olmaktadır. Gençlerde tanıdığı olmayanların, memur yahut personel olamayacağı algısı yük kazanmaktadır. Kelamlı imtihanlardaki adaletsiz uygulamalar, yerini şeffaflığa bırakırsa gençlerin Devlete olan itimadı yine artacak ve muhalefetin elindeki aparat ortadan kaldırılacaktır. Bu nedenle, hem memuriyete hem de işçiliğe giriş imtihanlarında uygulanan kelamlı imtihanlar maksadından sapmış, sistem, liyakatli şahısların alımı yerine, en güçlü referans sahiplerinin alımına dönüşmüştür. Objektif kurallar konularak mülakat uygulaması şeffaflaştırılmalı ya da kaldırılmalıdır.

2- Kur’a ile kamuya eleman alım metodu liyakat sistemini zedeliyor

KPSS’nin kelamlı yahut kur’a uygulamasıyla tesirini yitirmesi, memur ya da emekçi adaylarını ümitsizliğe sevk etmektedir. Bir kaç kişilik emekçi alımında, binlerce adayın kur’a için noterde sıra oluşturması, kur’a sonrasında da kelamlı imtihan için siyasetçilerden referans bulma zorunda olmaları kamuya girişteki liyakati sonlandırmıştır. Bu durum KPSS’den yüksek puan alan başarılı gençleri huzursuz etmekte ve adalet hissinin kaybolmasına sebep olmaktadır. Yürürlüğe konulacak bir Genelgeyle, mahallî idareler dahil olmak üzere kamuya işçi alımının objektif kurallara bağlanmasının çok önemli bir yansıması olacağını düşünüyoruz. Bilhassa imtihansız işçi alımlarına karşı oluşan reaksiyon düşünüldüğünde sistemin adil ve şeffaf bir yapıya bağlanması çok büyük bir takdir toplayacaktır.

3- İmtihansız işçi alımı vicdanları kanatır bir hale gelmiştir

Milyonlarca gencin iş aradığı ve ailelerine muhtaç oldukları bir ortamda birilerinin imtihansız olarak personel yahut memur olarak kamu vazifesine atanması çok büyük reaksiyonlara yol açmaktadır. Bu nedenle 657 sayılı Kanun’un istisnai memuriyeti düzenleyen 59’uncu hususu yine kaleme alınarak kamuya imtihansız alımın önüne geçilmelidir. Bilhassa mahalli yönetimlerin özel kalem müdürlükleri doldur boşalt haline getirilmiştir. Sayıştay Başkanlığı, bu bahisleri sorgu konusu yapsa da yasal düzenleme yerinde durduğu sürece çok fazla bir şey yapılamamaktadır. İmtihansız işçi alımı yalnızca 657 sayılı Kanun’un 59’uncu hususu ile yapılmamaktadır. Belediyelerdeki kontratlı işçi alımıyla, birçok kamu kurumunun emekçi alımında uyguladığı usuller adeta dudak uçuklatır cinstendir. Bilhassa imtihansız işe başlatılanların, hatırı yüksek şahısların çocukları olması ve bunların kamuoyuna yansıması, imtihana girip de işe başlayamayan gençlerce reaksiyonla karşılanmaktadır. Bir tarafta çok âlâ okullardan mezun çocuklar imtihanla işe girerken öbür tarafta vasatın altındaki okullardan mezun çocukların imtihansız işe alınarak tıpkı yerlerde çalıştırılması adalet hissini yerle bir edecektir. Bu çocukların yerine empati yaptığımızda yaşadıkları hissin tarifsiz olacağı görülecektir.

4- Mahalli yönetimlere işçi atama metotları adalet hissini yerle bir ediyor

Mahalli yönetimlere yapılacak memur, emekçi ve kontratlı işçi alım yordamları bu haliyle mevcut sıkıntıları içinden çıkılmaz hale getirmektedir. Şayet çalışanın alım tekniği objektif kurallara bağlanmazsa her lider değişikliğinde çalışanlar diken üstünde durmaya devam edecek ve yaşanacak işçi kıyımlarında hiç kimse bir şey yapamayacaktır. Bu nedenle mahalli yönetimlere imtihansız işçi alımı ivedilikle masaya yatırılmalı ve tahlile kavuşturulmalıdır. Öteki yandan, mahalli yönetimlere alınacak memurların kelamlı imtihanla belirlenmesine yönetmelikle cevaz verilmesi buralara alınacak memurları siyasallaştırmaktadır. Mahalli yönetimlere merkezi yerleştirme yoluyla atama yapılarak siyasallaşmanın önüne geçilmelidir. Hakikaten çok yüksek KPSS puanı alan adaylar elenerek daha düşük puan alanlar imtihan kazanmaktadır. Merkezi yerleştirme yoluyla KPSS puan üstünlüğüne nazaran yapılacak atamalar, birebir vakitte gerçek işçi muhtaçlığına dayandığı için, gereksiz işçi alımının da önüne geçilecektir.

5- Öğretmen alım prosedürü tahlil yerine sorun üretiyor

Kontratlı öğretmen istihdamında belirlenen kontenjan sayısının üç katı aday kelamlı imtihana çağrılmaktadır. 20 bin öğretmen alımı için kelamlı imtihana 60 bin öğretmen adayı çağrılmaktadır ki bu sayı epeyce yüksektir. Tahminen kelamlı imtihan olmalı fakat kelamlı imtihanların yapıldığı kamu kurumlarında olduğu üzere kontratlı öğretmen alımında da adayların referans peşinde koşmalarının önüne geçilecek objektif kıstaslar getirilmesi olmazsa olmaz bir kural olmalıdır. Aksi takdirde kelamlı imtihanlarda yaşananlar, basında gündem oluşturmaya devam eder ve her imtihanda en az 40 bin kişilik büyük bir küskünler kitlesi oluşur ki bunun da siyasi maliyeti epey yüksektir. Hali hazırda, MEB kelamlı imtihanlarda, adaylara KPSS puan notunun birebirini vermeye çalışarak sorunu kısmen çözmeye çalışmıştır. Öğretmen alım prosedüründe objektif metotlar geliştirilmediği sürece ve de en azından Çarşı ve Mahalle Bekçisi alımı kadar önemsenmediği sürece sıkıntıların üstesinden gelemeyiz.

6- Kurumların şahıslara mahsus ilana çıkmalarına dur denilme vakti gelmiştir

Başta üniversiteler olmak üzere kamu kurumları tarafından ilan edilen takımlarda aranan “özel şartlar”ın makul bir adayı tanım eder formda duyurulması son vakitlerde büyük bir sorun haline gelmiştir. Bilhassa, Yükseköğretim Konseyi Başkanlığı tarafından öğretim vazifelisi ve araştırma vazifelisi takımlarının ilan sürecinde yetkinin külliyen üniversitelere devredilmesi, şahsa özel ilanların sayısını her geçen gün arttırmıştır. Birebir formda, emsal durumlar vakit zaman belediyeler tarafından verilen ilanlarda da yaşanmaktadır. Fakat, belediyelerin verdiği ilanların Etraf ve Şehircilik Bakanlığı Mahallî İdareler Genel Müdürlüğü tarafından denetim sürecinden geçirilmesi problemlerin bir nebze önüne geçmektedir. Bu noktada, başta bilim yuvası olması gereken üniversitelerimize adaletli ve hakkaniyetli girişin sağlanması için akademik basamağın birinci ayağı olan araştırma vazifelisi takımları ile öğretim vazifelisi takımlarında denetim ve kontrolü YÖK’e bağlı olan fakat ÖSYM aracılığıyla yerleştirmesi yapılacak olan merkezi yerleştirme sistemi kurulabilir. Bununla birlikte, kamudaki tüm bireye özel alımlar noktasında farkındalık oluşturularak bu tarafta büyüyen meselelere dikkat çekmek emeliyle bir Cumhurbaşkanlığı Genelgesi ile sorun çözülebilir.

7- Meslek ve Liyakat Sistemini Muhafaza Konseyi oluşturulmalı

Bir devir Amerika’da uygulanan yağma sistemi (spoil system) ile liyakat ve meslek bir kenara bırakılarak eş, dost, akraba ve siyasi partiye sadakate nazaran memur olunabiliyordu. Bu durum devlette yolsuzluklara, iş bilmeyen şahısların işe girmesine ve her bir seçimden sonra bütün memurların yenileriyle değişmesine yol açıyordu. Amerika, tahlil olarak öncelikle herkese memur olmak için eşit fırsatlar sağladı ve kamu vazifelerine alınmada siyasi görüşü dikkate alınmaksızın en liyakatlilerin seçilmesi zorunluluğunu getirdi. Sonrasında siyasetçilerin iki dudağının ucunda olan bir memurluktan uzaklaşılarak memurların iş teminatı ve tarafsızlığını sağlayacak ve güçlendirecek düzenlemeler gerçekleştirildi. Kamu çalışanlarının tarafsızlığı ve iş güvenliğinin sağlanması ile siyasi baskılardan korunmasını sağlamak için Amerika ve İngiltere üzere ülkelerde oluşturulan özel statülü kurumların yahut diğer denetim düzeneklerinin oluşturulması gerekiyor. Bir dost olarak ben uyarımı yaptım.

You may also like