Türk bilim insanlarından koronavirüse karşı burun spreyi

Ankara, Bilkent, Hacettepe üniversitelerinden bilim insanlarının ortak çalışması sonucunda koronavirüsünün hücreye girişini engellemeyi amaçlayan …

By

Ankara, Bilkent, Hacettepe üniversitelerinden bilim insanlarının ortak çalışması sonucunda koronavirüsünün hücreye girişini engellemeyi amaçlayan sprey geliştirildi. Farklı biyolojik çeşitlerden elde edilen DNA moleküllerinin, genetik mühendislik teknolojisiyle kesilmesi ve elde edilen farklı DNA kesimlerinin birleştirilmesi süreçlerini kapsayan rekombinant tekniği sayesinde bir protein elde edildi. Burun boşluğuna sıkılan bu protein molekülü, virüsün hücreye girişine pürüz olacak. Üretim ve tasarımı Bilkent Üniversitesi’nde, hayvan deneyleri Ankara Üniversitesi Veterinerlik Fakülkesi’nde yapıldığı, histolojik olarak hücrede meydana getirdiği değişikliklerle farklı organlar üzerindeki viral çoğalmaların Hacettepe Üniversitesi’nde incelendiği ilacın klinik öncesi test çalışmalarında olumlu sonuçlar alındı. İlacın, beşerler üzerinde denenmesini sağlayacak faz çalışması için müracaatın önümüzdeki günlerde yapılması planlanıyor.

‘VİRÜS PARÇALANIYOR’

Geliştirilen spreyle ilgili bilgi veren UNAM Öğretim üyesi Doç. Dr. Urartu Şeker, şu anda preklinik çalışmaları tamamladıklarını belirterek, rekombinant protein ile son 3 yıldır influenza, kırım kongo kanamalı ateşi için çalışmalar yaptıklarını ve pandeminin başlamasıyla bunu süratlice koronavirüsle savaşta faal bir ilaca dönebilmesi için çalışmalara başladıklarını anlattı. Proteinin üretimini ve dizaynını genetik mühendisliğiyle yaptıklarını söyleyen Şeker, daha sonra virüsün üzerinde nitekim bağlama potansiyeline sahip mi bunu anlamak için karakteri ettiklerini kaydetti. Öncelikle virüsün üzerindeki ‘diken proteini’ ismi verilen ‘spike proteini’ ürettiklerini belirten Şeker, “Bu spike protein çok fazla şeker kümesi içeriyor. Bizim şekerlere bağlanan lektin proteinimizde virüsün o kısımlarına bağlanıyor. Bağlanması şu manaya geliyor; olağanda virüs hücrenin içerisine girerken reseptöre bağlanan kısım ismi verilen koronavirüsü öbür virüslerden ayrıştıran temel nokta var. Bizim emelimiz reseptöre bağlanmasını engellemek. Bizim proteinimiz bağlanıyor ve virüs reseptöre bağlanamaz hale geliyor. Reseptöre bağlanamayınca çoğalamıyor çoğalamayınca virüs parçalanıyor” dedi.

‘KORUYUCU TESİRLİ İŞLEVE SAHİP’

UNAM Öğretim Üyesi Doç. Dr. Urartu Şeker, virüsün hücrenin içerisine girip çoğalamayınca bir mühlet sonra beden tarafından yok edildiğini, ürettikleri proteinin de hücreye girişini engelleyen esirgeyici tesirli bir işleve sahip olduğunu bildirdi. Doç. Dr. Şeker, “Hayvanlara burundan verildi ve burundan verildikten sonra görüldü ki ilacı alan hayvanlarda almayanlara nazaran epeyce hoş bir koruyuculuk sağlanmış oldu. Bu çalışma şu anda tamamlanmış durumda ve faz sürecindeyiz. Şu anda faz başvurusu yapılmak üzere ve bununla ilgili süreçler yapılıyor. Bilimsel olarak raporlama kısmı da birkaç gün içerisinde tamamlamış olur” diye konuştu.

‘PANDEMİDEN ÇIKILMASINA TAKVİYE OLACAK’

Bir deney dizaynının yapıldığını ve 200-300 istekli arandığını kaydeden Doç. Dr. Şeker, bu gönüllerin ya enfeksiyona maruz kalmış birbileriyle yaşayan insanlardan ya da sıhhat çalışanlarından oluşması gerektiğini tabir etti. Doç. Dr. Şeker, “Gönüllülere burun spreyi olarak verilecek. Spreyi aldıktan sonra da virüs maruziyetine kalmaları durumunda PCR müspet hale gelip gelmedikleri bakılacak. Bu sprey çok düşük dozlarda tesirli. Hücre kültüründe ve hayvan deneylerini yaptığımızda çok düşük düzeylerde aktiflik gösterdi. Çok fazla kullanılmasına gerek kalmayacak; ancak gün içerisinde iki kez burundan yapılacak. Bununla insanların maske takmasını bıraktıracak bir durum olmayacak. Lakin virüs deveranını engelleyip pandemi sürecinden çıkılmasına takviye olacağını düşündüğümüz bir süreç olacak” tabirlerini kullandı.

‘SALGINI YAVAŞLATACAK’

Doç. Dr. Şeşker, Covid geçirmemiş ya da yüksek riski olan kullanmak isteyen herkesin kullanımına açık olacağını kaydederek, “Üretim maliyetleri epeyce düşük. Düzgün kullanılırsa ve faz çalışmalarında bizim gördüğümüz tesirler görülmeye başlarsa salgını yavaşlatacağına inanıyorum” dedi.

Doç. Dr. Şeker, süratle üretilmesi için gerekli olan ‘iyi üretim pratiğine’ sahip ilaç firması ile görüşmelerde kıymetli evreye gelindiğini de kaydetti.

You may also like