Mümkün İstanbul sarsıntısının şiddetini açıkladı

Bunun hesabı aşikardır. Anadolu Yakası’nın yüzde 40’ı Avrupa Yakası’nın da yüzde 60’ı risk altındadır” dedi. 30 Ekim tarihinde Sisam Adası’nın …

By

Bunun hesabı aşikardır. Anadolu Yakası’nın yüzde 40’ı Avrupa Yakası’nın da yüzde 60’ı risk altındadır” dedi.

30 Ekim tarihinde Sisam Adası’nın kuzeyinde meydana gelen 6.6 büyüklüğündeki sarsıntı sonrası gözler tekrar beklenen muhtemel İstanbul sarsıntısına çevrildi. 1999 yılından bu yana Kuzey Marmara Fay Sınırı’nda gücünü biriktiren ve Marmara bölgesinde bilhassa İstanbul’u etkilemesi olası zelzele ile ilgili uzmanlar gerek nüfus yoğunluğu gerekse eski binaların fazla olmasından ötürü yıkımın fazla olması noktasında ihtarlarına devam ediyor. Bu manada Kuzey Marmara Fay Çizgisi’nde yürütülen çalışmaların içinde olmuş ve 1999 sarsıntısını birebir yaşayan İstanbul Gelişim Üniversitesin’den Jeoloji Mühendisi Prof. Dr. Haluk Selim bilimsel araştırmalar ve bilgiler ışığında tüm İstanbul’un en kıymetli husus başlıklarından biri olan sarsıntı ile ilgili bilgilendirmelerde bulundu.

Prof. Dr. Haluk Selim, “115 kilometre uzunluğundaki Kuzey Marmara Fay Çizgisi’nin 5 metrelik bir gerilim atım biriktirdiğini var sayarsak, azamî ile asgarî aralığı 7.2 ile 7.4’dur bunun hesabı bellidir” dedi. Asya ve Avrupa yakaları için de değerlendirmelerde bulunan Selim, “Anadolu Yakası’nın yüzde 40’ı, Avrupa Yakası’nın da yüzde 60’ı risk altında” biçiminde konuştu. Daha evvel meydana gelen büyük sarsıntılardan de örnekler veren Selim, zelzele büyüklüklerinin uzunluk ve biriken gerilim atımlarına bağlı olduğunu tabir ederek kelamlarına şu biçimde devam etti;

“Rahmetli Aykut Barka bundan 20 yıl evvel tarihî sarsıntılarla ilgili çalışmalarını başlatmıştı. Ben de o çalışmanın içerisinde yer almıştım. 250 yıllık bir zelzele periyotu veriyordu. Bu 250 yıllık periyota baktığınızda 99 sarsıntısından sonra rastgele bir zelzele medyana gelmedi ve bu 115 kilometrelik kırık, hala sismik boşluk olarak yerinde duruyor. Muhtemel bir sarsıntıda kırılacak olursa İstanbul için yaklaşık 100 kilometre uzunluğunda bir faydan bahsediyoruz, 5 metrelik bir gerilim atım biriktirdiğini de var sayarsanız, azamî ile asgarî aralığı 7.2 ile 7.4’dur bunun hesabı muhakkaktır, örnekleri de vardır. Gölcük Depremi’ni hatırlayın, Doğu Marmara İzmit Depremi’ni hatırlarsanız, 100 kilometrelik bir uzunluğa sahipti bu fay ve 7.4’lük bir büyüklük medyana getirdi. Barka, Adapazarı’ndaki atımı ölçtüğünde 4.85 cm uzunluğa sahip atımları ölçmüştü.

Hasebiyle bir sarsıntının büyüklüğü atımla da irtibatlıdır. O yüzden bu datalar ışığında mümkün İstanbul sarsıntısının büyüklüğü 7.2 ile 7.4 aralığını geçmez diye düşünüyorum. 7.4’ün üzerinde olmaması gerekiyor, zira 5 metrelik bir atımda, 100 kilometrelik bir yarar 7.4’ün üzerinde bir zelzele olması mümkün gözükmüyor.”

ANADOLU YAKASININ YÜZDE 40’I AVRUPA YAKASININ YÜZDE 60’I YİNE YAPILANMASI LAZIM

Selim ayrıyeten yapmış olduğu bilgilendirmelere İstanbul için Asya ve Avrupa yakalarını da değerlendirmelerine katarak, “Anadolu Yakasında çok sağlam yerlere ve yapı stokuna sahip olan yerler var, buna karşı zayıf yere ve yapı stokuna sahip yerler de var. Çabucak çabucak söylemek gerekirse, üç aşağı beş üst bir iddiayla Anadolu Yakasının yüzde 40’i maalesef yine zelzeleye hazırlanması lazım. Tabi bu hususta değişik görüşler var ancak ben Tuzla ile Kadıköy ortasından bahsediyorum. Avrupa Yakası’na baktığınızda da durum bilakis biraz daha nüfusun yoğunluğu, yapı stokundaki farklılıklardan ötürü yüzde 60 çabucak hemen berbat durumda ve yenilenmesi gerekir” dedi.

Bölgeler risk altında olsa bile taban ve sağlam bina faktörlerinin çok değerli olduğuna dikkat çeken ve yıkımların da buna nazaran olacağını vurgulayan Selim, “İzmir’i vuran sarsıntıda karadaki etkin fayların tesiri olmamıştır. Buna karşılık İstanbul’da karada bu büyüklükte zelzele üretecek fay yok. Kuzey Anadolu Fayının kuzey kolu çalışacak. Münasebetiyle bu zayıf yerle yapı bina bağlantıları ortaya çıkacaktır. Risk taşıyan bölgedeki bütün binalar tabiki yıkılmaz. İzmir ve Adapazarı’ndaki zelzelelerde de birebiri oldu tıpkı müteahhitten birebir gereçten yapılmış olan tıpkı sitedeki binalardan tahminen bir iki tanesi yıkıldı. Yerlerin zelzele dalgalarına karşı birtakım davranışları var. Hepsinde binalar yıkılmayabilir. Ama binaları sağlamlaştırmak, zelzele öncesi tedbirlerden en değerlisini teşkil ediyor, burada lokal idarelerle halkımız iş birliği halinde olmalılar. Bilhassa kentsel dönüşüm planlamasının bir an evvel uygulanması gerekir. Apartman sakinleri olarak lokal idarelerden hizmet alalım onlara yardımcı olalım” diye konuştu.

TABANA NAZARAN BİNA İMALİ KIYMETLİ FAKTÖR

Kaliteli bir binanın zayıf bir tabanda bile ayakta kalabileceğini söyleyen Selim, “Zeminlerin sağlam olması da kıymetli değil zayıf olması da burada yere nazaran binayı yapmakta yarar var. Onların da teknikleri var; fore kazık sistemi, radye temel, tünel kalıp, perde beton, yani kaliteli bina yaparsanız, zayıf bir tabanda o binanız ayakta kalacaktır. Asıl risk, yenilenmemiş, donatılardaki korozyon ya da 35-40 yıllık binalardır” biçiminde konuştu.

SARSINTININ VAKTİNİ ASLA TESPİT EDEMEYİZ

Zelzele ile ilgili yapılan vakit varsayımlarının mümkün olmadığını da kelamlarına ekleyen Selim, “Bilim zelzele vaktini verebilecek bir yerde değil. Esasen bilimsel çalışmalarda vakit vermek çok yanlış. Hasebiyle fayın ne vakit çalışacağı aşikâr değil. Fakat 99 zelzelesinden sonra 115 kilometrelik bu segment risk taşıyor, onun da azamî oluşturacağı tesir azamî 7.4’tür en az da 7.2 aralığında olacaktır. Ancak vakit veremeyiz asla veremeyiz” diye konuştu.

BÜYÜK ZELZELE, ÖNCESİNDE HABER VEREBİLİR

Son olarak daha evvelki zelzelelerde de olduğu üzere büyük zelzeleler öncesinde daha küçük zelzelelerin haberci niteliği taşıyabileceğini ve yaşanan birtakım sarsıntıların de büyük zelzelesi engelleyebileceğini söyleyen Selim, “6 büyüklüğünde birçok sarsıntının oluşması, 7 ve üzeri sarsıntısı tabi ki etkileyecektir. Daha doğrusu 6 büyüklükte çok fazla zelzelenin meydana gelmesi 7 ve üzerinde bir sarsıntının olmasını önleyecektir. Zelzele öncesi haber verme çalışmaları ile ilgili birçok çalışma var fakat birtakım sarsıntılar var ki, ülkemizde de yaşandı, bunlardan bir tanesi 1971 Burdur Depremi’dir; 7 civarında bir zelzele oluşmuştu ondan 1 dakika evvel bir öncüsü var. Yeniden 1964 Manyas Sarsıntısında de 1 buçuk dakika evvel 5.1’lik bir öncü yaşandı. Her zelzele bunu anlatmıyor, vermiyor lakin Marmara Denizi’nde 5.9’luk ya da 6.0’lik bir zelzele olursa biraz düşünmek lazım, bunun öncü olduğunu fark etmek gerekir, bu büyüklükte bir zelzele olursa gerisinin gelebileceğini düşünerek dikkatli olmak lazım. 99 zelzelesinden 2 ay sonra Sapanca’da 5.8’lik bir zelzele gerçekleşti. Ben de o esnada İzmit’teydim ve çabucak İzmit’i terk ettim. Sonraki gün 12 Kasım 1999, Düzce’de ise 7.2’lik zelzele meydana geldi. 5.8’lik sarsıntı aslında büyük zelzelenin öncüsüydü diyebiliriz. Ancak bu durum her vakit yaşanmaz. Bunu güzel analiz etmek gerekir” diyerek kelamlarını sonlandırdı.

You may also like