KTÜ’lü profesöre zelzeleyle ilgili araştırmaları TÜBA mükafatı getirdi

– Karadeniz Teknik Üniversitesinde (KTÜ) yaklaşık 15 yıldır yapı sıhhati üzerine çalışma yapan Prof. Dr. Ahmet Can Altunışık, başarılı …

By

– Karadeniz Teknik Üniversitesinde (KTÜ) yaklaşık 15 yıldır yapı sıhhati üzerine çalışma yapan Prof. Dr. Ahmet Can Altunışık, başarılı araştırmaları münasebetiyle Türkiye Bilimler Akademisi Üstün Başarılı Genç Bilim İnsanı (TÜBA-GEBİP) mükafatına layık görüldü.

KTÜ Mühendislik Fakültesi İnşaat Mühendisliği Kısmı Yapı Anabilim Kolu Öğretim Üyesi Prof. Dr. Altunışık, TÜBA’nın bilim insanlarını teşvik, takdir ve ödüllendirme misyonu kapsamında her yıl verilen, Türkiye’nin en itibarlı ödüllerinden biri olan TÜBA-GEBİP mükafatına mühendislik bilimleri kategorisinde seçildi.

Prof. Dr. Altunışık, AA muhabirine yaptığı açıklamada, yaklaşık 15 yıldır Türkiye’deki yapıları sarsıntıya hazırlama, yapı sıhhatlerini izleme ve sarsıntılardan sonra yapısal hasarları süratli tespit etme üzerine çalıştıklarını söyledi.

Tabiplerin, hastalarının sıhhatlerini makul aralıklarla izlediği üzere kendilerinin de yapıların sıhhatini izlediklerine işaret eden Altunışık, yaşanabilecek rastgele bir sarsıntıda yıkılacak binaları evvelce tespit etme, zelzeleye hazırlama ve sonrasında da süratli müdahalede bulunma üzere çeşitli projeler geliştirdiklerini aktardı.

Altunışık, çalışmalara yaklaşık 15 yıl evvel TÜBİTAK projesi kapsamında yurt dışından ölçüm sistemi satın alınarak başlandığına dikkati çekerek, “Yıllar içinde bu doğrultuda projeler geliştirildi. Sonrasında takımımızla birlikte, bu sistemlerin ülkemize yerlileşme ve ulusallaşma atağı altında kazandırılması gerektiğine karar verdik. Çalışmalarımızı bu tarafa çevirdik.” dedi.

Ulusal ve yerli imkanlarla yeni projeler geliştirmek için 2018’de Yapı Sıhhati İzleme Laboratuvarını kurduklarını lisana getiren Altunışık, laboratuvarda Prof. Dr. Süleyman Adanur, Doç. Dr. Murat Günaydın, araştırma vazifelileri Fatih Yesevi Okur, Ali Fuat Genç, Yunus Emrahan Akbulut, Fezayil Sunca, Esin Ertürk, Olguhan Şevket Karahasan, Ali Kaya, Mustafa Öztürk, inşaat yüksek mühendisleri Ebru Kalkan Okur, Sara Mostofı, inşaat mühendisleri Mehmet Can Yıldırım, Burak Taş, Mustafa Yılmaz, Mehveş Meral ve Algıhan Kaşif Karahasan’dan oluşan takımın akademik çalışma yaptığını tabir etti.

Altunışık, Türkiye’de bu alanda çalışan en kapasiteli takım olduklarının hatta dünyadaki en geniş gruplar ortasında da yer aldıklarının altını çizdi.

KTÜ Rektörlüğü, TÜBİTAK ve sanayicilerin de dayanağı ile şu anki bedeli 6 milyon lira olan yaklaşık 400 metrekare alana kurulan laboratuvarda, ülkedeki üniversitelerde bulunan en kapasiteli yüksek sıcaklık test fırınının yer aldığını belirten Altunışık, 6 metreküp hacme sahip fırının 11000 dereceye ulaşabildiğini söyledi.

Altunışık, yerli bir firma tarafından imal edilen ve 2g’ye kadar çıkabilen sarsıntı ivme kayıtlarının uygulanabildiği sarsıntı sarsma masasına da sahip olduklarını vurgulayarak, şöyle devam etti:

“Deprem sarsma masası, ülkemizdeki en kapasiteliler ortasında birinci iki sırada olan ve gerçek sarsıntı kayıtlarını uygulayabildiğimiz bir aygıt. Bu aygıt ile birlikte rastgele bir mühendislik yapısının zelzele anında nasıl davranış sergilediğini çok rahat bir formda görebiliyoruz. Böylelikle rastgele bir gereç ve taşıyıcı sisteme sahip yapılar ve yer üzere bütün sorunlara ışık tutmaya ve sarsıntılarda olabilecek hasarları gidermek için farklı güçlendirme prosedürlerinin irdelenmesi üzerine çalışıyoruz. Sarsıntı sarsma masasından elde ettiğimiz dataları, kendi ürettiğimiz yerli yazılımlarla da işleyerek iki mevzuyu birbiriyle paralel hale getirmeye çalışıyoruz.”

Yapı Sıhhati İzleme Laboratuvarında hayata geçirdikleri projelerden birinin de tarihi yapıların zelzele güvenlikleri hakkında olduğunu söz eden Altunışık, Türkiye’de laboratuvar ortamında üretilmiş en büyük tarihi köprülerden birini inşa ettikleri projenin TÜBA tarafından desteklendiğini anımsattı.

Altunışık, proje kapsamında ayrıyeten tarihi minare ve kubbeli cami örneğinin de üretileceğini, bu yapıların sarsıntı davranışlarının incelenerek, klasik ve yenilikçi tamirat, güçlendirme uygulama etkinliklerinin değerlendirilmesinin hedeflendiği aktardı.

– “İki yıl evvel yapı sıhhati izleme yazılımını ülkemize kazandırdık”

Altunışık, araştırmaların en değerli kesiminin yazılım olduğunu vurgulayarak, geçmiş yıllarda yazılımların Danimarka, Belçika, Almanya, İngiltere ve Fransa üzere ülkelerden yüksek maliyetlerle satın alındığını belirtti.

TÜBİTAK’ın yazılım geliştirme konusunda TEYDEB 1512 projesi kapsamında kendilerini görevlendirdiğini lisana getiren Altunışık, şu değerlendirmede bulundu:

“İki yıl evvel yapı sıhhati izleme yazılımını ülkemize kazandırdık. Bu yazılım ile birlikte yapılarımızın muhakkak bölgelerine yerleştirdiğimiz hassas ivme ölçerlerden gelen ve şu an bizim hissedemediğimiz seviyede küçük olan titreşim datalarını alıyoruz. Titreşim bilgileri, toplama ünitesinde birleşiyor ve bunları inşaat mühendisliği alanındaki birtakım özel tekniklerle işledikten sonra yapımızın sıhhatini tabir eden bilgileri elde ediyoruz. Bir nevi yapının kalp grafiğini oluşturuyoruz.”

Altunışık, yazılım sayesinde zelzele öncesi, sarsıntı anı ve zelzeleden sonra yapının nasıl davranış sergilediğinin çok net bir biçimde görüldüğünü ve yapının sıhhatinde bozulma olup olmadığının çarçabuk belirlenebileceğini belirterek, şunları kaydetti:

“Şu an bu yazılımı ülkemizdeki birçok mühendislik yapısına kuruyoruz. Maksadımız yurt dışından satın alınan bu hizmetlerin artık ülkemiz tarafından sağlanıyor olduğunu göstermek. Çok kıymetli barajlar, havaalanları, köprüler, yüksek binalar ve tarihi yapılar üzerinde ölçüm sistemlerinin kurulması ve yapıların izlenmesi üzerine de kimi teşebbüslerimiz var.”

Bu çeşit yazılımlar çok kıymetli olduğu için akademisyenlerin temin etme noktasında meşakkat yaşadığını aktaran Altunışık, “Artık biz bu yazılımları ülkemize kazandırdık. Yurt dışına, diğer ülkelerin sattığının 20’de 1 fiyatına, ülkemizdeki akademisyenlerin kullanımına ise çok daha kolay formda sunuyoruz. Şu anda ülkemizdeki birçok üniversite de yazılımlarımızı kullanıyor ve ilgileniyor.” diye konuştu.

Altunışık, sarsıntı sarsma masası ve yüksek sıcaklık test fırınını kimi projeler için eşleştirdiklerine işaret ederek, şöyle devam etti:

“Her iki aygıtı da alırken çalışmaları kendi içinde olacak formda değerlendirmiştik. Daha sonra inceledik ki sarsıntılardan sonra yangınların oluşma riski çok fazla. Zelzeleden sonra yangına maruz kalan yapıların hangi düzeyden sonra yıkılması ya da güçlendirilmesi gerektiği konusunda çalışmak üzere bu iki aygıtı birbiriyle eşleştirdik. Evvel yapılarımızı sarsıntıya maruz bırakıyoruz daha sonra yangın fırını içerisine yerleştirip farklı müddetlerde, farklı sıcaklıklarda tutuyoruz. Bu çalışmaların birlikte kombinasyonunu üretip ülkemizde de bu hususta birinci olan bilgileri ortaya koymaya çabalıyoruz.”

– “Ülkemize hizmet vermeye uğraşıyoruz”

Bilimsel, birebir vakitte da uygulamaya dönük, ülkeye katkı sağlayacak çalışmalar yaptıklarını vurgulayan Altunışık, “Depremlerde yaşanabilecek can kayıplarını en aza indirebilmek için bu aygıtlarla birlikte laboratuvarlarda elde ettiğimiz teorik bilgileri gerçekte uygulamaya dökmeye çalışıyoruz. Bu mevzuda çeşitli bakanlıklarla yürüttüğümüz çalışmalarımız da var.” tabirini kullandı.

TÜBA’nın akademik hayat boyunca yapılan çalışmaları kıymetlendirerek ödül verdiğini belirten Altunışık, “Laboratuvardaki çalışmalarımızın geneli, özelde de tarihi yapıların sarsıntı güvenliklerine ait projemizle mükafata layık görüldük. Grubumuzla birlikte hedefimiz, KTÜ’yü yapı sıhhati izleme alanında dünyadaki en tanınan üniversitelerden biri haline getirmek.” dedi.

Altunışık, laboratuvarın kurulmasına takviye veren evvelki Rektör Prof. Dr. Süleyman Baykal’a, laboratuvarın daha da geliştirilmesi için dayanaklarını sürdüren Rektör Prof. Dr. Hamdullah Çuvalcı’ya ve öteki kurumların yetkililerine teşekkür etti.

Bu tıp takviyeleri aldıktan sonra takım olarak kendilerine yalnızca çalışmanın düştüğünü lisana getiren Altunışık, ülkeye hizmet vermeye uğraştıklarını kelamlarına ekledi.

You may also like