İTÜ, İzmir Zelzele Raporunu açıkladı: 40 km’lik fay kırıldı

İzmir’de yaşanan zelzelenin akabinde, İTÜ Rektörlüğü’nün görevlendirdiği Prof. Dr. Ali Deniz, Prof. Dr. Ercan Yüksel, Prof. Dr. Oğuz Cem Çelik ve …

By

İzmir’de yaşanan zelzelenin akabinde, İTÜ Rektörlüğü’nün görevlendirdiği Prof. Dr. Ali Deniz, Prof. Dr. Ercan Yüksel, Prof. Dr. Oğuz Cem Çelik ve Prof. Dr. Ziyadin Çakır, 31.10.2020 ve 01.11.2020 tarihlerinde İzmir’de öninceleme yaparak yapısal hasarların ve göçmelerin nedenlerini yerinde değerlendirdiler. İnceleme sonrasında, İTÜ öğretim üyelerinden Prof. Dr. Cenk Yaltırak, Prof. Dr. Elif Serter, Doç. Dr. Hasan Yıldırım ile Dr. Ahmet Güllü’nün katkılarıyla “30 Ekim 2020, İzmir Zelzelesi Kıymetlendirme Raporuönu hazırladılar.

Raporda; bölgede yaşanan zelzelesi derinlemesine ele alan teknik bulguların yanı sıra, binalarda oluşan göçme ve hasarların nedenlerine ait müşahedeler, tespitler ve teklifler de yer alıyor.

RAPORDA ÖNE ÇIKAN BAŞLIKLAR

* Daima güncellenen sarsıntı yönetmeliklerimiz her devirde kâfi olmuştur. Yaşanan sıkıntıların kaynağında çok kere alandaki üretimin denetimsiz ve yetersiz olması yatmaktadır. Müteahhitlik ve yapı kontrol sistemlerinin hızla gözden geçirilerek güzelleştirilmesi; en ucuz olanın değil, inançlı ve kaliteli hizmetin talep edilmesi gerekmektedir. Konut ve işyeri binalarının inşasında ehil kuruluşların tercih edilmesi; bina kiralamada ve satın alımında sigorta şirketleri ve müşavirlik firmaları devreye sokularak, bina güvenliğinin sorgulanması sağlanmalıdır.

* Tasarım, şantiye ve yapı kontrol mühendislerinin meslek içi eğitimlerle daima aktüel tutulması, usta ve kalfalar için uygulamalı eğitim programları düzenlenmesi çok kıymetlidir.

* Sisam Adası’nın kuzeyinde denizde kırılan fay, Bayraklı başta olmak üzere İzmir’de kıymetli hasarlar oluştururken, kentin altından yahut daha yakınından geçen fayların kırılması çok daha büyük kayıplara neden olabilecektir.

* Bu sarsıntı bize bir defa daha göstermiştir ki, bina stokumuzun değerli kısmının sarsıntı güvenliği yetersizdir. Bilhassa büyük kentlerde ağır nüfusun yaşadığı beş-altı katlı “gecekondu apartmanlar” yüksek risk taşımaktadır. Büyük can kayıpları yaşamamak için, ülkemizde ve bilhassa megakent İstanbul’da mevcut binaların zelzele güvenliklerinin süratli kıymetlendirme teknikleriyle hızla belirlenmesi, ucuz ve kolay uygulanabilir güçlendirme sistemleri kullanılarak vakit kaybetmeden güçlendirilmesi hayati ehemmiyet taşımaktadır.

* Yaşanan bu zelzelenin mümkün İstanbul sarsıntısıyla direkt münasebeti olmasa da, bu büyüklükteki zelzelelerle her an karşılaşabileceğimizi unutmamamız ve zelzele ziyanlarının azaltılması çalışmalarını hızlandırmamız gerekmektedir.

* Sarsıntı Aktivitesi 30.10.2020 tarihinde, saat 14:51:24’te Sisam Adası’nın 8 km kuzeyinde, denizde, Sisam Adası ile Kuşadası Körfezi ortasında yer alan yaklaşık uzunluğu 40 km olan olağan fay zonunda, 16 km derinde, Mw 6.9 büyüklüğünde bir zelzele gerçekleşmiştir.

* Bölgenin tektonik yapısı ve fayların uzunlukları dikkate alındığında, zelzelenin gerçekleştiği fayın üzerinde daha büyük bir zelzele olma ihtimali yoktur. Ege Denizi içinde bulunan faal faylar hakkında bilgiler teknik olarak çok az olup, bu fayların üzerinde oluşabilecek zelzeleler hakkında Türk karasuları dışında kalan memleketler arası sularda kâfi bilimsel araştırma bulunmamaktadır.

* Yalnızca mikro zelzelelere dayanarak Mw 7.0’den büyük bir zelzele olacağına dair bir aktivite görülememektedir. Bu sarsıntı serisi Sisam Adası’nın kuzeyinde yer alan fayların üzerinde gitgide sönen artçı sarsıntılarla nihayete erecektir. Bu fay dışında kalan alanlardaki fayları etkileyip etkilemeyeceği konusundaki fikir beyanları spekülasyondan ibarettir.

* Sarsıntı öncesi ve sonrasında çekilen Avrupa Uzay Kurumu’na ilişkin Sentinel radar uydusu manzaraları InSAR tekniği kullanılarak incelenmiştir, Yapılan müşahedeler ve modelleme çalışmaları sarsıntının İzmir’in yaklaşık 70-80 km güneyinde bulunan Sisam adası açıklarında meydana geldiğini teyit etmektedir.

* Deniz tabanında doğu-batı istikametinde uzanan ve yaklaşık 40 km uzunlukta olan bir fay kesiminin kırıldığını göstermektedir.

* Sarsıntının, Sisam Adası’nın Seferihisar’a bakan kuzey kısımlarında yaklaşık 10 cm’nin üzerinde yükselmeye neden olduğu gözlenmektedir.

* 60 cm’ye kadar ulaştığı kestirim edilen çökme neredeyse tümüyle denizde meydana gelmiştir.

* Adanın doğusuna bakan Ege kıyılarımız boyunca birkaç cm’ye ulaşan kısmi çöküntüler gözlenmiştir.

* Zelzele, bilhassa Kuşadası civarında bulunan mevcut faylar üzerindeki gerilimi değerli ölçüde arttırmıştır.

You may also like